Đà Nẵng từ lâu đã được biết đến như một đô thị biển năng động của miền Trung. Biển Đông, vịnh Đà Nẵng, bán đảo Sơn Trà, những bãi biển kéo dài, hệ thống sông và vùng sinh thái ven biển tạo nên một không gian phát triển đặc biệt mà không phải đô thị nào cũng có được. Trong bối cảnh chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng xanh, những lợi thế ấy càng trở nên quan trọng.

Quy hoạch thành phố Đà Nẵng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 được điều chỉnh và phê duyệt năm 2026 xác định mục tiêu xây dựng Đà Nẵng trở thành đô thị sinh thái, hiện đại, thông minh; đồng thời phát triển thành trung tâm du lịch có sức cạnh tranh trong khu vực. Quy hoạch cũng dành không gian đáng kể cho phát triển kinh tế biển và các dự án sử dụng không gian biển.

Biển không chỉ là tài nguyên du lịch

Trong nhiều năm, hình ảnh Đà Nẵng gắn khá chặt với du lịch biển. Những bãi biển đẹp, dịch vụ lưu trú, nghỉ dưỡng, ẩm thực và các hoạt động vui chơi giải trí đã tạo nên một chuỗi giá trị lớn cho kinh tế thành phố.

Sức hấp dẫn ấy tiếp tục thể hiện rõ trong những năm gần đây. Năm 2025, chỉ trong 4 tháng đầu năm, Đà Nẵng đón hơn 3,5 triệu lượt khách, doanh thu du lịch đạt hơn 11.400 tỷ đồng. Riêng dịp 30/4 - 1/5, thành phố đón khoảng 610.000 lượt khách, doanh thu du lịch ước 2.426 tỷ đồng. Sang 6 tháng đầu năm 2026, tổng lượt khách lưu trú của thành phố ước đạt gần 9,8 triệu lượt, cho thấy quy mô thị trường du lịch đang tiếp tục mở rộng.

Những con số này cho thấy du lịch đang tạo ra nguồn thu lớn, kéo theo sự phát triển của lưu trú, ăn uống, vận tải, thương mại, giải trí và nhiều ngành dịch vụ khác. Nhưng chính tốc độ tăng trưởng đó cũng đặt ra yêu cầu mới: làm thế nào để tăng giá trị kinh tế mà không làm suy giảm tài nguyên tạo nên sức hấp dẫn của điểm đến? Đó chính là vấn đề cốt lõi của du lịch xanh.

Nếu phát triển du lịch theo cách khai thác tối đa tài nguyên nhưng thiếu kiểm soát, biển có thể phải đối mặt với rác thải, nước thải, áp lực giao thông, xây dựng ven biển, suy giảm cảnh quan và sức ép lên hệ sinh thái. Khi đó, lợi ích kinh tế trước mắt có thể tạo ra chi phí môi trường lâu dài. Ngược lại, nếu coi môi trường biển là một phần của tài sản kinh tế và đầu tư để bảo vệ tài sản ấy, Đà Nẵng có thể tạo ra một chuỗi giá trị bền vững hơn.

Từ du lịch biển sang du lịch biển xanh

Du lịch xanh không đơn thuần là đưa du khách đến những nơi có cảnh quan thiên nhiên. Đó là cách tổ chức hoạt động du lịch trong đó tài nguyên được sử dụng tiết kiệm, chất thải và phát thải được giảm thiểu, hệ sinh thái được bảo vệ, đồng thời cộng đồng địa phương có cơ hội tham gia và hưởng lợi. Đối với Đà Nẵng, hướng đi này có thể bắt đầu từ chính các sản phẩm du lịch biển hiện có.

Các bãi biển cần được quản lý theo hướng giảm rác thải nhựa dùng một lần, tăng phân loại và thu gom rác, sử dụng tiết kiệm nước và năng lượng tại các cơ sở lưu trú. Các khách sạn, khu nghỉ dưỡng có thể chuyển sang sử dụng thiết bị tiết kiệm điện, năng lượng tái tạo, vật liệu thân thiện môi trường và mô hình quản lý chất thải theo hướng tuần hoàn.

Các hoạt động thể thao biển, du lịch bằng đường thủy, lặn biển, khám phá thiên nhiên cũng cần được tổ chức dựa trên sức chịu tải của hệ sinh thái. Không phải cứ có tài nguyên là có thể khai thác với cường độ ngày càng cao.

Quy hoạch của Đà Nẵng đã định hướng phát triển nhiều loại hình du lịch như du lịch biển, thủy nội địa, sinh thái, cộng đồng, văn hóa, thể thao và chăm sóc sức khỏe. Đây là cơ sở để thành phố giảm sự phụ thuộc vào một loại hình sản phẩm và kéo dài thời gian lưu trú của du khách.

Sơn Trà – giá trị sinh thái phải được đặt lên hàng đầu

Trong bức tranh du lịch xanh của Đà Nẵng, bán đảo Sơn Trà có vị trí đặc biệt. Đây không chỉ là một điểm tham quan mà còn là không gian sinh thái có giá trị đối với thành phố. Rừng, biển, cảnh quan và đa dạng sinh học tạo nên sức hấp dẫn riêng của Sơn Trà. Vì vậy, khai thác du lịch tại đây cần đặt trong mối quan hệ cân bằng giữa bảo tồn và sử dụng hợp lý tài nguyên.

Du lịch sinh thái ở Sơn Trà không nhất thiết phải dựa vào số lượng khách thật lớn. Giá trị có thể đến từ những sản phẩm có hàm lượng trải nghiệm cao hơn: quan sát thiên nhiên, giáo dục môi trường, nghiên cứu đa dạng sinh học, đi bộ trong rừng, trải nghiệm văn hóa bản địa và các chương trình tìm hiểu hệ sinh thái biển - rừng.

Cách tiếp cận này cũng giúp thay đổi quan niệm về hiệu quả du lịch. Một điểm đến không nhất thiết phải đón thật nhiều người mới tạo ra giá trị cao. Điều quan trọng là mỗi du khách tạo ra bao nhiêu giá trị kinh tế và để lại bao nhiêu áp lực môi trường.

Kinh tế biển phải đi cùng bảo vệ môi trường

Kinh tế biển của Đà Nẵng rộng hơn du lịch. Thành phố còn có hàng hải, cảng biển, logistics, thủy sản, dịch vụ biển, thể thao biển và các hoạt động kinh tế gắn với không gian biển. Đề án phát triển ngành kinh tế biển của thành phố trước đây đã xác định nhiều hướng quan trọng như phát triển sản phẩm du lịch biển, thể thao biển, công nghiệp du thuyền, đồng thời phát triển cảng Đà Nẵng theo hướng cảng cửa ngõ quốc tế. Trong giai đoạn mới, yêu cầu xanh hóa cần được đặt vào toàn bộ chuỗi kinh tế này.

Cảng biển cần hướng tới giảm phát thải, sử dụng năng lượng hiệu quả và tăng cường công nghệ quản lý. Hoạt động logistics cần tối ưu hóa hành trình, giảm nhiên liệu và tăng khả năng kết nối đa phương thức. Các hoạt động khai thác, nuôi trồng và chế biến thủy sản cần hạn chế tác động tới nguồn lợi biển.

Đặc biệt, việc mở rộng không gian kinh tế biển phải được đặt trong giới hạn của hệ sinh thái. Điều chỉnh quy hoạch năm 2026 đã đưa vào danh mục các dự án kinh tế biển, trong đó có phát triển đô thị gắn với mở rộng không gian ra biển, điều chỉnh hành lang bảo vệ bờ biển và phát triển du lịch trên các đảo. Điều này càng cho thấy yêu cầu quản trị không gian biển sẽ ngày càng quan trọng.

Đầu tư vào trải nghiệm thay vì chỉ đầu tư vào hạ tầng

Một trong những hướng đi của du lịch xanh Đà Nẵng là chuyển từ tư duy “có biển để xây dựng các khu nghỉ dưỡng” sang tư duy “có biển để tạo ra hệ sinh thái sản phẩm du lịch chất lượng cao”. Đó có thể là các tuyến du lịch đường thủy kết nối sông - biển; tour khám phá thiên nhiên; trải nghiệm làng chài và văn hóa biển; thể thao biển; du lịch chăm sóc sức khỏe; du lịch giáo dục môi trường; các sản phẩm ẩm thực sử dụng nguyên liệu địa phương; hay những hành trình kết nối biển với núi, rừng và các vùng nông nghiệp.

Khi sản phẩm đa dạng, du khách không chỉ đến Đà Nẵng để tắm biển rồi rời đi. Họ có thể ở lại lâu hơn, chi tiêu nhiều hơn và trải nghiệm sâu hơn. Khi đó, tăng trưởng du lịch không nhất thiết đồng nghĩa với tăng áp lực lên tài nguyên. Đây cũng là hướng phù hợp với định hướng phát triển các sản phẩm du lịch đa dạng, kết nối du lịch với những ngành, lĩnh vực khác để hình thành chuỗi giá trị bền vững.

Người dân phải là chủ thể của kinh tế biển xanh

Một nền kinh tế biển bền vững sẽ khó hình thành nếu cộng đồng địa phương đứng ngoài chuỗi giá trị. Người dân ven biển cần được tham gia vào dịch vụ du lịch, vận tải đường thủy, ẩm thực, lưu trú cộng đồng, sản phẩm thủ công, trải nghiệm văn hóa và các hoạt động bảo tồn. Khi sinh kế của người dân gắn với chất lượng môi trường, họ sẽ có thêm động lực bảo vệ biển, giữ gìn cảnh quan và hạn chế những hoạt động gây tổn hại tài nguyên.

Cùng với đó là xây dựng văn hóa du lịch xanh cho du khách. Những việc tưởng nhỏ như không xả rác, hạn chế nhựa dùng một lần, không khai thác sinh vật biển trái phép, tôn trọng hệ sinh thái và lựa chọn các dịch vụ thân thiện môi trường có thể tạo ra tác động lớn khi được thực hiện bởi hàng triệu lượt khách.

Tạo thương hiệu “thành phố biển xanh”

Đà Nẵng có một lợi thế mà nhiều địa phương phải mất nhiều năm để xây dựng: thương hiệu của một thành phố biển. Nhưng trong bối cảnh cạnh tranh du lịch ngày càng cao, chỉ có biển đẹp chưa đủ. Lợi thế mới cần được xây dựng trên nền tảng biển sạch, môi trường tốt, dịch vụ xanh, đô thị xanh và trải nghiệm có trách nhiệm.

Kinh tế xanh vì thế không phải là một lớp “trang trí” thêm cho ngành du lịch. Đó phải là sự thay đổi trong cách quy hoạch, đầu tư, vận hành và tiêu dùng. Từ khách sạn đến cảng biển, từ bãi tắm đến bán đảo Sơn Trà, từ phương tiện vận chuyển đến xử lý rác thải, mỗi mắt xích đều phải hướng tới giảm tiêu hao tài nguyên và giảm tác động môi trường.

Đà Nẵng đang bước vào một giai đoạn phát triển mới với quy mô không gian và yêu cầu phát triển lớn hơn. Quy hoạch điều chỉnh năm 2026 đặt mục tiêu xây dựng thành phố sinh thái, hiện đại, thông minh và phát triển các ngành kinh tế theo hướng chất lượng, hiệu quả. Trong xu thế đó, du lịch xanh và kinh tế biển bền vững có thể trở thành một trong những nền tảng quan trọng để Đà Nẵng chuyển từ khai thác lợi thế tự nhiên sang gia tăng giá trị từ tài nguyên tự nhiên.

Biển Đà Nẵng không chỉ là không gian để phát triển hôm nay, mà còn là tài sản cần được gìn giữ cho nhiều thế hệ. Khi mỗi mét vuông bờ biển, mỗi cánh rừng, mỗi dòng sông và mỗi hệ sinh thái được nhìn nhận như một phần của vốn tự nhiên, tăng trưởng kinh tế mới có cơ hội đi cùng với bảo tồn. Đó cũng là bản chất của con đường phát triển xanh mà một đô thị biển hiện đại cần hướng tới./.

Nguồn: DNKTX