Trang thông tin điện tử tổng hợp
Khi những chuyến hàng sỉ dần rời mặt sông, chợ nổi miền Tây đối mặt bài toán sinh kế. Khách du lịch có thể mang thêm nguồn thu, nhưng không thể là nguồn sống duy nhất của một khu chợ.
Chợ nổi miền Tây từng là nơi tập kết, mua bán nông sản chủ yếu bằng đường thủy - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH VŨ KHOA
Nhắc đến chợ nổi miền Tây, nhiều người nhớ đến những buổi bình minh trên sông, tiếng mái chèo khua nước và những cây bẹo treo nông sản trên ghe. Nhưng khi đường bộ ngày càng phát triển, phương thức vận chuyển thay đổi và thị trường cũng thay đổi, nhiều chuyến hàng sỉ đã rời mặt sông.
Theo ông Phan Xuân Anh - Giám đốc Công ty TNHH Thuyền Sài Gòn - câu chuyện của chợ nổi không nên chỉ đặt vào việc làm sao kéo khách du lịch đến. Bởi một khu chợ muốn tồn tại trước hết phải có hoạt động mua bán và sinh kế thực sự. Du lịch có thể tạo thêm nguồn thu, nhưng khó thay thế vai trò của hoạt động thương mại vốn có.
Du lịch tạo thêm nguồn thu nhưng khó thay thế vai trò của hoạt động mua bán tại chợ - Ảnh: NGUYỄN TRƯỜNG AN
Theo ông Phan Xuân Anh, lâu nay khi một khu chợ truyền thống vắng khách, giải pháp thường được nhắc đến là phát triển du lịch để tạo sức sống mới. Tuy nhiên, cách tiếp cận này có giới hạn bởi du lịch vốn có tính mùa vụ.
Có thời điểm lượng khách đông, nhưng cũng có những tháng thị trường trầm lắng. Nếu tiểu thương phụ thuộc phần lớn vào khách du lịch, thu nhập sẽ không ổn định và khó duy trì hoạt động lâu dài.
"Chợ trước hết phải phục vụ nhu cầu mua bán của người dân. Người dân có nhu cầu thì chợ mới tồn tại, sau đó du khách mới tìm đến để trải nghiệm", ông Xuân Anh nói.
Theo ông, chợ nổi hình thành từ nhu cầu trao đổi hàng hóa của cư dân ven sông. Người dân mang rau, cá, trái cây và nhiều loại hàng hóa đến mua bán với nhau.
Chính hoạt động này tạo nên không gian và nhịp sống đặc trưng của chợ nổi.
Du khách có thể đến ăn sáng, uống cà phê, mua một vài sản phẩm hoặc trải nghiệm đi ghe. Tuy nhiên, lượng khách du lịch không thể thay thế toàn bộ nhu cầu tiêu thụ nông sản và hoạt động mua bán vốn có của một khu chợ.
Vì vậy, việc kỳ vọng nguồn ngân sách hỗ trợ hoặc các doanh nghiệp du lịch có thể duy trì hoạt động của chợ trong thời gian dài cũng khó khả thi. Theo ông Xuân Anh, nếu hoạt động thương mại đã mất đi bạn hàng và đầu ra tự nhiên, việc chỉ dựa vào hỗ trợ hoặc khách du lịch sẽ không giải quyết được căn cơ vấn đề.
Nấm rơm được trồng trên bè nổi từ nguồn nguyên liệu thu gom tại chỗ - Ảnh: XUÂN ANH
Khi giao thông đường bộ phát triển và lợi thế vận chuyển hàng hóa bằng đường thủy giảm dần, câu hỏi đặt ra là chợ nổi có thể tạo ra nguồn thu mới từ đâu.
Ông Xuân Anh cho rằng cần tìm những sản phẩm, dịch vụ phù hợp với điều kiện tự nhiên và nguồn lực tại chỗ, từ đó hình thành chuỗi sinh kế mới cho người dân.
Ông dẫn câu chuyện tại khu vực cù lao Tân Phong, nơi từng thử nghiệm khôi phục hoạt động mua bán trên sông bằng cách tập hợp thương hồ kinh doanh các loại trái cây như mít, sầu riêng, khóm...
Mô hình này sau đó gặp khó do nguồn nông sản phụ thuộc vào thương lái và giá cả thị trường. Khi giá giảm hoặc bị ép giá, người bán dễ rơi vào tình trạng thiếu vốn, thua lỗ.
Từ thực tế đó, mô hình được chuyển hướng sang tận dụng nguồn nguyên liệu tại chỗ để tạo sản phẩm mới. Lục bình vốn phát triển nhiều trên sông, gây cản trở dòng chảy, được thu gom để làm nguyên liệu trồng nấm rơm trên các bè, ghe.
Theo ông Xuân Anh, cách làm này tạo ra nhiều giá trị cùng lúc. Việc thu gom lục bình góp phần làm thông thoáng dòng sông, trong khi quá trình trồng và thu hoạch nấm tạo thêm việc làm cho người dân địa phương.
Những người lớn tuổi hoặc phụ nữ khó tìm việc tại các nhà máy có thể tham gia các công đoạn như thu gom lục bình, đóng phôi, chăm sóc và thu hoạch nấm.
Nấm rơm có chu kỳ thu hoạch ngắn, khoảng 15 ngày một lứa. Sản phẩm có thể cung cấp cho nhà hàng, quán ăn và các hộ gia đình, từ đó tạo đầu ra thường xuyên hơn thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái.
Tận dụng nguồn lực tại chỗ có thể mở thêm sinh kế cho người dân vùng sông nước - Ảnh: MINT CHAN
Theo ông Xuân Anh, khi hoạt động sản xuất đã tạo được nguồn thu cho người dân, du lịch có thể tham gia ở một vai trò khác: tạo thêm giá trị cho sản phẩm và trải nghiệm.
Tại Tân Phong (sau sáp nhập thuộc tỉnh Đồng Tháp), du khách có thể tìm hiểu quy trình trồng nấm trên bè nổi, trực tiếp thu hoạch nấm và thưởng thức các món ăn được chế biến từ nấm tại chỗ.
Khi đó, điều hấp dẫn du khách không phải là việc phục dựng một khu chợ cũ để tái hiện cảnh mua bán, mà là câu chuyện về cách người dân tận dụng điều kiện sông nước để tạo sinh kế.
"Du lịch có thể giúp tăng giá trị cho sản phẩm và tạo thêm thu nhập cho người dân, nhưng không nên đặt du lịch vào vị trí phải gánh toàn bộ hoạt động của một khu chợ", ông Xuân Anh nói.
Theo ông, với các chợ nổi miền Tây, việc bảo tồn không nên chỉ dừng ở việc giữ lại hình ảnh ghe thuyền, cây bẹo hay cảnh mua bán trên sông. Quan trọng hơn là tìm cách để người dân tiếp tục có lý do làm ăn trên mặt nước.
Khi chiếc ghe, con thuyền vẫn còn là phương tiện tạo thu nhập, hoạt động trên sông mới có cơ hội duy trì. Còn khi người dân không còn sinh kế từ đó, việc chỉ đưa khách đến tham quan sẽ khó tạo ra một khu chợ đúng nghĩa.
Nguồn: Tuoitre
Với lợi thế biển, đảo, bán đảo Sơn Trà, hệ thống sông, cảnh quan tự nhiên và đô thị hiện đại, Đà Nẵng có nền tảng để đưa du lịch xanh trở thành một động lực của kinh tế biển. Bài toán đặt ra không chỉ là thu hút thêm du khách, mà phải tạo ra giá trị kinh tế cao hơn từ tài nguyên biển trong khi bảo vệ hệ sinh thái, cảnh quan và sinh kế cộng đồng.
Có những chuyến đi được chuẩn bị rất kỹ: đi đâu, ăn gì, tham quan những địa điểm nào, chụp bao nhiêu bức ảnh. Nhưng cũng có những chuyến đi bắt đầu rất đơn giản, chỉ vì một ngày nào đó chúng ta cảm thấy cần rời khỏi nhịp sống quen thuộc.
Có những công trình khi hoàn thành không chỉ làm thay đổi diện mạo một vùng đất, mà còn trở thành một phần ký ức của cả một thế hệ. Hồ Phú Ninh ở xứ Quảng là một công trình như thế. Chúng tôi đến vào mùa khô, nước vơi cạn quá nửa nhưng vẫn thấy thấp thoáng vẻ đẹp của hồ giữa một vùng núi non hùng vĩ.
Du khách về Khu di tích quốc gia đặc biệt Lam Kinh dịp Lễ hội Lam Kinh năm 2026 sẽ được miễn vé tham quan trong 4 ngày, từ 30/9 đến hết 3/10. Đây cũng là thời điểm nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật được tổ chức tại vùng đất gắn với cuộc khởi nghĩa Lam Sơn.
Không hùng vĩ như ruộng bậc thang Hoàng Su Phì, Mù Cang Chải…, cánh đồng lúa ở Đồng Văn tạo nên cảm giác nhẹ nhàng, như nàng thơ e thẹn bên những dãy núi đá cao sừng sững.
0909299288
phapluat.dnvn@gmail.com
