UBND TP. Hà Nội vừa ban hành Quyết định số 132/2026/QĐ-UBND ngày 28/9/2026 về Quy định tiêu chí bảo đảm yêu cầu phòng, chống thiên tai đối với công trình, nhà ở thuộc quyền sở hữu của hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn thành phố.

Quy định được áp dụng trong toàn bộ quá trình xây dựng, quản lý, vận hành và sử dụng công trình, nhà ở thuộc quyền sở hữu của hộ gia đình, cá nhân. Đối tượng áp dụng gồm các hộ gia đình, cá nhân sử dụng công trình, nhà ở thuộc quyền sở hữu của mình cùng các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến công tác phòng, chống thiên tai.

Phòng, chống thiên tai phải được thực hiện thường xuyên

Theo quy định mới, việc bảo đảm yêu cầu phòng, chống thiên tai phải tuân thủ Luật Phòng, chống thiên tai và các quy định pháp luật hiện hành; đồng thời bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch, kịp thời, phù hợp và hài hòa lợi ích của các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Công tác phòng, chống thiên tai đối với nhà ở và công trình của hộ gia đình không chỉ được thực hiện khi thiên tai xảy ra mà phải tiến hành thường xuyên, liên tục trong cả ba giai đoạn trước, trong và sau thiên tai.

Các biện pháp áp dụng cũng phải phù hợp với đặc điểm, điều kiện cụ thể của Hà Nội và phân vùng rủi ro thiên tai theo từng địa bàn nếu có. Mục tiêu là bảo đảm an toàn tính mạng, công trình và tài sản, giảm thiểu thiệt hại, đồng thời không làm gia tăng hoặc phát sinh thêm các nguy cơ, rủi ro thiên tai.

Thành phố đồng thời khuyến khích các hộ gia đình, cá nhân chủ động áp dụng tiêu chuẩn kỹ thuật, hướng dẫn và khuyến cáo của các cơ quan chuyên môn để nâng cao khả năng chống chịu của công trình, nhà ở trước các loại hình thiên tai.

Xây mới, sửa chữa nhà phải tính đến nguy cơ thiên tai

Một trong những nội dung đáng chú ý của quy định là yêu cầu phòng, chống thiên tai phải được xem xét ngay từ giai đoạn đầu tư xây dựng, cải tạo hoặc sửa chữa công trình, nhà ở.

Theo đó, từ việc lựa chọn vị trí xây dựng, phương án thiết kế, kết cấu công trình, vật liệu xây dựng cho tới biện pháp tổ chức thi công đều phải tính toán đến những yếu tố bất lợi có thể phát sinh do từng loại hình thiên tai và sự cố.

Hà Nội yêu cầu hạn chế bố trí, xây dựng công trình, nhà ở tại những khu vực có nguy cơ cao xảy ra thiên tai, đặc biệt là những nơi có nguy cơ lũ quét, sạt lở đất, sụt lún đất và động đất.

Yêu cầu này đặc biệt có ý nghĩa đối với những địa bàn ven sông, khu vực có địa hình phức tạp hoặc những khu vực đã được xác định có nguy cơ chịu tác động lớn của thiên tai.

Việc chủ động đánh giá các nguy cơ ngay từ khi xây dựng không chỉ góp phần bảo vệ tính mạng và tài sản của người dân mà còn hạn chế tình trạng công trình trở thành yếu tố làm gia tăng rủi ro khi xảy ra mưa lớn, ngập lụt, sạt lở hoặc các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Cảnh báo rủi ro thiên tai từ cấp 2 phải dừng thi công

Đáng chú ý, Quyết định số 132/2026/QĐ-UBND quy định khi có cảnh báo rủi ro thiên tai từ cấp 2 trở lên, chủ công trình, nhà ở phải dừng thi công và triển khai các biện pháp cần thiết nhằm bảo đảm an toàn.

Quy định này nhằm hạn chế nguy cơ tai nạn đối với người lao động, người dân cũng như những công trình xung quanh trong điều kiện thời tiết nguy hiểm.

Trước khi thiên tai xảy ra, các hộ gia đình cũng cần kiểm tra những vị trí có nguy cơ mất an toàn; gia cố các kết cấu yếu, xuống cấp và có phương án bảo vệ tài sản, thiết bị cũng như hệ thống điện.

Đặc biệt, các bộ phận nằm trên cao hoặc dễ bị ảnh hưởng bởi gió mạnh, mưa lớn như biển báo, bồn nước, cây xanh và các kết cấu đã xuống cấp phải được kiểm tra và có giải pháp bảo đảm an toàn.

Nhà ở vùng thường xuyên ngập lụt phải tính đến mực nước cao nhất

Đối với khu vực thường xuyên xảy ra lũ, ngập lụt như bờ, bãi, ven sông, suối hoặc khu vực được xác định theo bản đồ phân vùng rủi ro thiên tai do lũ, ngập lụt, Hà Nội đặt ra những yêu cầu cụ thể hơn đối với thiết kế công trình.

Theo đó, nền hoặc sàn tầng một của công trình, nhà ở phải được tính toán nhằm bảo đảm an toàn trước mực nước lũ, ngập lụt cao nhất từng xảy ra tại khu vực.

Phương án thiết kế, kết cấu, vật liệu cũng như biện pháp thi công tại những khu vực này phải tính đến trường hợp lũ, ngập lụt kéo dài.

Một yêu cầu quan trọng khác là phải có giải pháp bảo đảm an toàn điện trong điều kiện ngập lụt. Đây là yếu tố đặc biệt cần thiết bởi sự cố điện trong khu vực ngập nước có thể trực tiếp đe dọa tính mạng người dân và lực lượng tham gia cứu hộ, cứu nạn.

Tính toán khả năng chống chịu trước bão, lốc và mưa lớn

Đối với những khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng của bão, áp thấp nhiệt đới, lốc, mưa đá, mưa lớn, lũ quét, sạt lở, sụt lún đất hoặc động đất, phương án thiết kế, kết cấu, vật liệu và biện pháp thi công phải được tính toán phù hợp.

Công trình cần bảo đảm khả năng an toàn trước tác động của mưa, gió, rung lắc và các yếu tố bất lợi khác do thiên tai gây ra.

Trong quá trình sử dụng, công trình, nhà ở cũng phải được kiểm tra và gia cố khi có thiên tai. Các bộ phận có nguy cơ mất an toàn cần được phát hiện và xử lý kịp thời thay vì chỉ khắc phục sau khi sự cố đã xảy ra.

Riêng tại những khu vực thường xuyên xảy ra sét, thành phố yêu cầu bố trí hệ thống chống sét bảo đảm an toàn theo tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành và hướng dẫn của cơ quan chuyên môn.

Như vậy, yêu cầu phòng, chống thiên tai không chỉ tập trung vào khả năng chịu lực của phần khung nhà mà còn bao gồm nhiều yếu tố liên quan như hệ thống điện, thiết bị trên mái, cây xanh, bồn nước, hệ thống chống sét và các kết cấu phụ trợ khác.

Hộ gia đình phải chủ động theo phương châm “4 tại chỗ”

Bên cạnh những yêu cầu kỹ thuật đối với công trình, Hà Nội cũng nhấn mạnh trách nhiệm chủ động của từng hộ gia đình trong phòng ngừa và ứng phó thiên tai.

Theo quy định, mỗi hộ gia đình cần chuẩn bị và triển khai các biện pháp bảo đảm an toàn theo phương châm “4 tại chỗ” gồm lực lượng tại chỗ, vật tư tại chỗ, phương tiện tại chỗ và hậu cần tại chỗ, qua đó chủ động phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả khi xảy ra thiên tai, sự cố.

Việc chuẩn bị tại chỗ có ý nghĩa đặc biệt trong những tình huống mưa lớn, ngập sâu, bão, giông lốc hoặc sự cố xảy ra đột ngột, khi lực lượng chức năng chưa thể tiếp cận ngay tất cả khu vực bị ảnh hưởng.

Người dân vì vậy cần thường xuyên theo dõi thông tin cảnh báo thiên tai; kiểm tra tình trạng nhà ở; chuẩn bị vật tư, phương tiện cần thiết; xác định khu vực an toàn và phương án sơ tán trong trường hợp cần thiết.

Việc Hà Nội ban hành bộ tiêu chí phòng, chống thiên tai đối với công trình, nhà ở hộ gia đình góp phần cụ thể hóa yêu cầu chủ động phòng ngừa rủi ro ngay từ từng ngôi nhà, thay vì chỉ tập trung xử lý hậu quả sau khi thiên tai xảy ra.

Trong bối cảnh các hiện tượng thời tiết cực đoan, mưa lớn và ngập úng có thể gây ảnh hưởng trực tiếp tới khu dân cư, việc đưa yếu tố phòng, chống thiên tai vào từ khâu lựa chọn vị trí, thiết kế, xây dựng đến quản lý và sử dụng nhà ở sẽ góp phần nâng cao khả năng chống chịu của công trình, bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân và giảm thiểu thiệt hại khi thiên tai xảy ra.

Nguồn: DNKTX