Phương pháp hiện đại, ít xâm lấn và mở rộng chỉ định

Người bệnh là nam, 17 tuổi, bị động kinh từ năm hơn 2 tuổi. Dù đã điều trị nội khoa bằng nhiều loại thuốc với liều tối đa và từng trải qua phẫu thuật cắt bỏ vùng sinh động kinh, các cơn co giật vẫn tái phát thường xuyên, với tần suất 5–10 lần mỗi ngày. Khoảng 6 tháng gần đây, tình trạng bệnh trở nên nặng hơn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt và học tập của bệnh nhân.

Trước tình trạng này, các bác sĩ BV ĐHYD quyết định áp dụng phương pháp cấy thiết bị kích thích dây thần kinh phế vị (dây thần kinh số 10). Đây là kỹ thuật hiện đại đang được ứng dụng tại nhiều quốc gia phát triển như Mỹ, Nhật Bản và các nước châu Âu.

Theo TS.BS Trương Thanh Tình, Trưởng khoa Ngoại Thần kinh BV ĐHYD đây là kỹ thuật xâm lấn tối thiểu, không can thiệp lên não. Bác sĩ chỉ cần thực hiện hai đường mổ nhỏ — một ở vùng cổ và một ở ngực. Tại cổ, điện cực được quấn quanh dây thần kinh phế vị sau đó kết nối với máy phát xung đặt dưới da vùng ngực. Thiết bị này sẽ phát ra các xung điện nhỏ, điều hòa hoạt động của dây thần kinh phế vị, từ đó tác động đến trung tâm điều khiển cơn động kinh ở não.

“Người bệnh không cảm nhận được dòng điện kích thích, chỉ cần một thời gian để hệ thống phát huy tác dụng. Trung bình sau ba tháng, cơn động kinh giảm khoảng 25%, sau sáu tháng giảm 40–50%, và sau một năm có thể đạt mức cải thiện 60%”, TS Tình cho biết. “Theo các nghiên cứu quốc tế, sau hai năm theo dõi, hiệu quả kiểm soát cơn động kinh có thể đạt đến 66% — tương đương với nhiều kỹ thuật điều trị xâm lấn sâu khác như kích thích não sâu nhưng an toàn và ít rủi ro hơn nhiều”.

Điều trị động kinh kháng thuốc là một trong những thách thức lớn của y học hiện nay. Ước tính khoảng 30% người bệnh động kinh không đáp ứng hoàn toàn với thuốc, dẫn đến nguy cơ chấn thương, rối loạn nhận thức và suy giảm chất lượng sống.

Hướng phát triển mới cho ngành Ngoại Thần kinh Việt Nam

Phẫu thuật VNS mang lại lợi thế đặc biệt vì không cần can thiệp lên nhu mô não, không gây tổn thương thần kinh trung ương và có thể phối hợp với các phương pháp điều trị khác. Người bệnh chỉ cần nằm viện ngắn ngày, vết mổ nhỏ, ít đau và hồi phục nhanh. Sau phẫu thuật, thiết bị được lập trình bởi bác sĩ nội thần kinh để điều chỉnh cường độ kích thích phù hợp từng giai đoạn.

Theo TS.BS Trương Thanh Tình, kỹ thuật này được chỉ định cho những trường hợp động kinh kháng thuốc — tức là người bệnh đã dùng ít nhất hai loại thuốc kháng động kinh với liều tối đa nhưng vẫn không kiểm soát được cơn. Ngoài ra, VNS còn được áp dụng cho cả trẻ em trên 4 tuổi và người lớn, đặc biệt hữu ích cho những bệnh nhân đã từng phẫu thuật não nhưng cơn động kinh vẫn tái phát.

“VNS không chỉ giúp giảm tần suất và mức độ các cơn động kinh, mà còn cải thiện đáng kể giấc ngủ, tâm trạng và khả năng tập trung của người bệnh. Nhiều bệnh nhân sau khi cấy thiết bị đã có thể trở lại học tập, lao động bình thường, giảm đáng kể gánh nặng cho gia đình và xã hội” TS.BS Tình nhấn mạnh.

Việc triển khai thành công ca VNS đầu tiên tại Việt Nam đánh dấu bước ngoặt trong điều trị động kinh kháng thuốc, đưa Việt Nam tiếp cận với xu hướng điều trị hiện đại trên thế giới. BV ĐHYD TP.HCM hiện là đơn vị tiên phong trong phẫu thuật thần kinh chức năng, đồng thời đang tiếp tục hợp tác quốc tế để đào tạo, chuyển giao và mở rộng kỹ thuật này đến các bệnh viện lớn trong nước.

Theo bác sĩ Tình, trong tương lai, phẫu thuật xâm lấn tối thiểu sẽ tiếp tục kết hợp với các công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo, thực tế ảo và thiết bị thần kinh thế hệ mới, giúp tối ưu hóa hiệu quả điều trị, giảm biến chứng và cá thể hóa phác đồ cho từng người bệnh.

“Ca phẫu thuật thành công không chỉ mang lại hy vọng mới cho người bệnh động kinh kháng thuốc, mà còn thể hiện năng lực làm chủ kỹ thuật cao của đội ngũ phẫu thuật viên Việt Nam”, ông nói. “Từ đây, chúng ta có thể tiến gần hơn đến mục tiêu điều trị toàn diện, nhân văn và hiện đại, giúp người bệnh động kinh có cơ hội sống khỏe mạnh, hòa nhập và phát triển như mọi người.”