Chính sách miễn học phí toàn quốc được đánh giá là một trong những dấu mốc quan trọng nhất của ngành giáo dục trong nhiều thập niên. Không chỉ tác động trực tiếp đến đời sống người dân, quyết định này còn định hình lại cách tiếp cận giáo dục phổ thông, coi đầu tư cho con người là ưu tiên chiến lược của Nhà nước.

Theo Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn, trên thế giới hiện có 38 quốc gia miễn hoàn toàn học phí bậc mầm non, chủ yếu là các nước có thu nhập cao; bên cạnh đó, 9 quốc gia áp dụng các hình thức miễn giảm hoặc hỗ trợ học phí theo nhóm đối tượng. Trong bối cảnh còn nhiều khó khăn, việc Việt Nam triển khai miễn học phí toàn quốc thể hiện quyết tâm mạnh mẽ trong bảo đảm quyền học tập cho trẻ em.

Chính sách miễn học phí được Bộ Chính trị quyết định ngày 28/2/2025, áp dụng từ năm học 2025–2026 đối với toàn bộ học sinh từ mầm non đến hết phổ thông công lập. Tiếp đó, ngày 26/6/2025, Quốc hội thông qua Nghị quyết về miễn, hỗ trợ học phí, tạo hành lang pháp lý đầy đủ để chính sách triển khai đồng bộ trên cả nước.

Theo Nghị quyết, học sinh theo học tại các cơ sở giáo dục công lập được miễn hoàn toàn học phí; đối với học sinh học tại cơ sở dân lập, tư thục, Nhà nước thực hiện hỗ trợ một phần học phí theo quy định. Chính sách chính thức được áp dụng từ ngày 1/9/2025.

Giảm gánh nặng chi phí cho hàng triệu gia đình

Hiện cả nước có khoảng 23,2 triệu học sinh từ mầm non đến phổ thông, trong đó gồm 3,1 triệu trẻ mầm non dưới 5 tuổi; 1,7 triệu trẻ mầm non 5 tuổi; 8,9 triệu học sinh tiểu học; 6,5 triệu học sinh trung học cơ sở và 3 triệu học sinh trung học phổ thông.

Theo ước tính của Chính phủ, tổng kinh phí để thực hiện chính sách miễn và hỗ trợ học phí khoảng 30.600 tỷ đồng, tính theo mức học phí năm học 2024–2025. Riêng năm học 2025–2026, ngân sách dành cho trẻ mầm non 5 tuổi, học sinh tiểu học và trung học cơ sở công lập là khoảng 22.500 tỷ đồng.

Việc miễn học phí giúp các gia đình giảm đáng kể chi phí trong suốt quá trình học tập của con em, từ đó có điều kiện tái phân bổ nguồn lực cho dinh dưỡng, chăm sóc sức khỏe, học liệu và các hoạt động phát triển toàn diện khác.

Các chuyên gia chính sách xã hội nhận định, tác động lớn nhất của chính sách không chỉ nằm ở số tiền được tiết kiệm, mà còn ở việc giảm nguy cơ bỏ học sớm, đặc biệt tại bậc mầm non và trung học cơ sở – những cấp học dễ bị gián đoạn do khó khăn kinh tế.

Ở góc độ hệ thống, miễn học phí trên phạm vi toàn quốc góp phần thu hẹp khoảng cách tiếp cận giáo dục giữa các vùng, miền, bảo đảm quyền học tập cơ bản cho mọi trẻ em, đúng với tinh thần “không để ai bị bỏ lại phía sau”.

Yêu cầu mới về quản lý và nâng cao chất lượng

Bên cạnh những tác động tích cực, chính sách miễn học phí cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác quản lý giáo dục. Khi rào cản tài chính được tháo gỡ, số lượng học sinh đến trường, đặc biệt ở mầm non và vùng khó khăn, được dự báo tăng lên, kéo theo áp lực về cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và chất lượng dạy học.

Các chuyên gia cho rằng, để chính sách phát huy hiệu quả bền vững, ngành giáo dục cần song song đẩy mạnh cải cách quản trị trường học, bảo đảm phân bổ và sử dụng ngân sách minh bạch, đúng mục tiêu, tránh tình trạng quá tải ảnh hưởng đến chất lượng.

Ở chiều ngược lại, đây cũng là cơ hội để các địa phương rà soát, sắp xếp lại mạng lưới trường lớp, ưu tiên đầu tư cho khu vực còn khó khăn, qua đó nâng cao tính cân bằng và hiệu quả của toàn hệ thống giáo dục.

Nhìn tổng thể, miễn học phí cho học sinh công lập không chỉ là chính sách an sinh ngắn hạn, mà là khoản đầu tư dài hạn cho tương lai đất nước. Khi trẻ em được học tập liên tục, không bị gián đoạn vì lý do kinh tế, nền tảng nguồn nhân lực quốc gia trong trung và dài hạn sẽ được củng cố vững chắc.

Nguồn: NLNTV