Thậm chí, "khai tử"những doanh nghiệp coi thường sức khỏe người tiêu dùng.

Công an TP Hải Phòng vừa bắt tạm giam Trương Sỹ Toàn, Tổng Giám đốc Công ty CP Đồ hộp Hạ Long (Halong Canfoco), cùng 3 cán bộ, nhân viên công ty. Trước đó, Công an TP Hải Phòng phát hiện Halong Canfoco nhập hơn 120 tấn thịt heo nhiễm dịch tả châu Phi để chế biến, trong đó 2 tấn đã đóng hộp thành phẩm.

Doanh nghiệp không thể vô can

Không dừng lại ở vụ việc Halong Canfoco, bức tranh an toàn thực phẩm năm 2025 còn xuất hiện những mảng tối từ sự coi thường pháp luật, coi thường sức khỏe người tiêu dùng của nhiều doanh nghiệp.

Vào tháng 6-2025, dư luận từng phẫn nộ trước thông tin Công ty TNHH Sản xuất và Xuất nhập khẩu Nhật Minh Food sử dụng dầu ăn nhập khẩu (loại dùng cho chăn nuôi) để sản xuất dầu ăn cho người, với nhãn hiệu dầu đậu nành Ofood. Dù là hàng giả, kém chất lượng, sản phẩm này vẫn được phân phối số lượng lớn tại nhiều tỉnh, thành.

Bên cạnh đó, thị trường sữa cũng ghi nhận nhiều sai phạm. Cơ quan CSĐT - Bộ Công an đã khởi tố vụ án "Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng" và "Sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm" xảy ra tại Công ty CP Z Holding và các đơn vị liên quan. Trong đó, sản phẩm sữa HIUP được xác định là hàng giả. Ngoài ra, đường dây sản xuất 573 nhãn hiệu sữa bột giả liên quan Công ty Rance Pharma và Công ty Hacofood Group cũng đã bị phanh phui.

Trở lại vụ việc Halong Canfoco, luật sư Nguyễn Thúy Quỳnh, Đoàn Luật sư TP Hà Nội, cho rằng bên cạnh việc xử lý hình sự các cá nhân, trách nhiệm pháp lý của pháp nhân doanh nghiệp cũng cần được xem xét. "Bất kỳ doanh nghiệp nào khi đưa sản phẩm ra thị trường đều buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy chuẩn về an toàn thực phẩm, tiêu chuẩn kỹ thuật và bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc theo luật định" - luật sư Quỳnh nhấn mạnh.

Vi phạm là "khai tử"?

Đề cập trách nhiệm hậu kiểm, dẫn chiếu Luật An toàn thực phẩm, luật sư Nguyễn Thúy Quỳnh khẳng định toàn bộ quy trình từ sản xuất đến tiêu thụ phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy chuẩn kỹ thuật. Trong quá trình điều tra, cơ quan chức năng sẽ rà soát toàn diện hồ sơ pháp lý và kiểm tra thực tế, đối chiếu sản phẩm với các tiêu chuẩn mà doanh nghiệp đã đăng ký.

Nhận định về tình hình thực tế, bà Quỳnh cho rằng thủ đoạn sản xuất thực phẩm bẩn, hàng giả ngày càng tinh vi, chỉ vì lợi nhuận. Do đó, cơ quan chức năng cần tăng cường thanh tra đột xuất và thành lập các đoàn liên ngành kiểm tra để bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

Từ góc độ quản lý nhà nước, ông Trần Việt Hùng, Trưởng Phòng Nghiệp vụ Quản lý thị trường - Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), đánh giá chính sách để doanh nghiệp tự công bố chất lượng và hậu kiểm là chủ trương đúng đắn, phù hợp thông lệ quốc tế. Tuy nhiên, yếu tố cốt lõi là đạo đức kinh doanh và trách nhiệm tuân thủ của doanh nghiệp, song song với sự giám sát chặt chẽ từ các cơ quan chức năng.

Ông Hùng nhấn mạnh vai trò "gác cổng" của chính quyền địa phương - nơi sát cơ sở nhất - trong việc giám sát và phát hiện vi phạm. Về chế tài, Trưởng Phòng Nghiệp vụ Quản lý thị trường cho rằng phải xử lý thật nghiêm khắc, kể cả truy cứu trách nhiệm hình sự.

"Tại nhiều quốc gia, đạo đức kinh doanh là ưu tiên hàng đầu. Doanh nghiệp vi phạm sẽ bị loại vĩnh viễn khỏi thị trường, tuyệt đối không có chuyện nộp phạt xong lại thành lập doanh nghiệp mới để tiếp tục tái phạm" - ông Hùng dẫn chứng.

Trong khi đó, PGS-TS Bùi Thị An, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam, đề nghị các đoàn kiểm tra cần bám sát địa bàn. Theo bà, trường hợp doanh nghiệp tự công bố chất lượng nhưng kiểm tra thực tế không đạt thì cần rút giấy phép vĩnh viễn và xử lý hình sự để tăng tính răn đe. 

 Siết chặt quản lý, ngăn chặn nguy cơ