Trong một thí nghiệm đầu tiên, các bác sĩ ở Trung Quốc đã cấy ghép phổi từ một con lợn biến đổi gien vào một người chết não. Các thí nghiệm tương tự trên bệnh nhân chết não đã từng được thực hiện ở Mỹ, nhưng chúng sử dụng các cơ quan khác của lợn, chẳng hạn như thận và tim , và một thí nghiệm trước đó ở Trung Quốc sử dụng gan lợn. Những thí nghiệm này đã mở đường cho việc cấy ghép nội tạng lợn vào bệnh nhân người sống, mặc dù cho đến nay chỉ có một số ít các ca phẫu thuật như vậy được thực hiện.

Thí nghiệm gần đây, được mô tả trên tạp chí Nature Medicine , đã diễn ra tại Quảng Châu, Trung Quốc, với sự tham gia của một nam giới 39 tuổi, người đã được tuyên bố chết não trước khi thực hiện thủ thuật. Theo báo cáo, nhóm nghiên cứu đã xác nhận bệnh nhân đã chết não thông qua bốn lần đánh giá khác nhau và nhận được sự đồng ý bằng văn bản từ gia đình bệnh nhân để thực hiện thí nghiệm.

Đây là lần đầu tiên các bác sĩ cố gắng cấy ghép phổi từ loài khác vào người - một thủ thuật được gọi là ghép phổi dị loài.

"Đối với nhóm chúng tôi, thành tựu này là một khởi đầu đầy ý nghĩa", đồng tác giả nghiên cứu, Tiến sĩ Jiang Shi, bác sĩ khoa ghép tạng tại Bệnh viện Liên kết số 1 thuộc Đại học Y Quảng Châu , chia sẻ với STAT .

"Ghép dị loại phổi đặt ra những thách thức sinh học và kỹ thuật độc đáo so với các loại nội tạng khác. Mục đích của nghiên cứu là tìm hiểu xem hệ miễn dịch của con người có thể phản ứng như thế nào với một ca ghép như vậy", Tiến sĩ Shi nói thêm.

Nói cách khác, kỹ thuật này vẫn chưa sẵn sàng để áp dụng trên bệnh nhân sống; nó vẫn đang trong giai đoạn nghiên cứu tiền lâm sàng.

Sau khi được ghép, phổi lợn "duy trì khả năng sống và chức năng" trong chín ngày, mặc dù nó đã có dấu hiệu đào thải ngay từ 24 giờ sau phẫu thuật. Thí nghiệm kết thúc vào Ngày 9 theo yêu cầu của gia đình bệnh nhân. Theo báo cáo, không rõ phổi có thể tồn tại được bao lâu nếu được giữ lại lâu hơn, nhưng cơ quan này đã bị tổn thương vào Ngày 9.

"Sẽ chẳng ai đăng ký ghép phổi trong chín ngày cả", Tiến sĩ Adam Griesemer, thành viên cấp cao của nhóm ghép dị chủng tại Viện Ghép tạng Langone thuộc Đại học New York, người không tham gia vào quy trình này, cho biết . Tuy nhiên, "Tôi nghĩ việc thực hiện những nghiên cứu này [trên người chết não] là rất quan trọng vì không thể cho rằng mô hình động vật sẽ phản ánh hoàn hảo những gì xảy ra ở người nhận", Griesemer nói thêm.

Phổi của lợn biến đổi gien

Thí nghiệm này sử dụng phổi của một con lợn đã được biến đổi gien bằng công nghệ chỉnh sửa gen CRISPR ; một công ty tên là Clonorgan Biotechnology ở Thành Đô, Trung Quốc, đã xử lý việc chỉnh sửa. Ba gien của lợn đã bị vô hiệu hóa để các protein mà chúng mã hóa không kích hoạt hệ miễn dịch của con người; ba gien của người cũng được bổ sung vào phổi nhằm giúp cơ quan này dễ thích nghi hơn với cơ thể người.

Vào tháng 5 năm 2024, nhóm ghép tạng đã cắt bỏ phổi trái của lợn và ghép cho bệnh nhân chết não, người vẫn giữ lại phổi phải. Thuốc ức chế miễn dịch được đưa vào cơ thể bệnh nhân một ngày trước khi phẫu thuật và được dùng hàng ngày sau phẫu thuật.

Cơ thể bệnh nhân không biểu hiện dấu hiệu "đào thải siêu cấp", vốn sẽ xảy ra ngay sau khi ghép nếu có. Mặc dù phổi đã vượt qua được giai đoạn khó khăn ban đầu, các dấu hiệu đào thải bắt đầu xuất hiện vào khoảng thời gian 24 giờ, biểu hiện bằng sưng và viêm. Hệ miễn dịch đã sản sinh kháng thể chống lại cơ quan ghép vào ngày thứ ba sau phẫu thuật, dẫn đến một số tổn thương ở phổi.

Các nhà nghiên cứu đề xuất rằng đối với những thử nghiệm tương tự trong tương lai, việc ngăn chặn hoạt động của các tế bào miễn dịch cụ thể, cũng như ức chế một số phân tử tín hiệu làm tăng tình trạng viêm, có thể giúp ích. Phổi là một thách thức lớn bởi vì, do thường xuyên tiếp xúc với không khí bên ngoài cơ thể, chúng mang nhiều protein hướng đến hệ miễn dịch, nghịch lý thay lại khiến chúng dễ dàng bị hệ miễn dịch của vật chủ coi là "vật lạ". Hơn nữa, mô trao đổi oxy và carbon dioxide của chúng rất mỏng manh, nghĩa là bất kỳ cuộc tấn công miễn dịch nào nhắm vào chúng đều có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng.

Vẫn còn nhiều câu hỏi về cách cải tiến phương pháp này và hiệu quả của nó trên bệnh nhân còn sống. Ví dụ, dựa trên nghiên cứu hiện tại, vẫn chưa rõ phổi lợn có thể hỗ trợ bệnh nhân tốt như thế nào nếu bệnh nhân được tháo máy hỗ trợ sự sống,

Tiến sĩ Richard Pierson, bác sĩ phẫu thuật ghép ngực tại Bệnh viện Đa khoa Massachusetts ở Boston, Mỹ, người không tham gia vào ca phẫu thuật gần đây, chia sẻ với Science News: "Các nghiên cứu trong tương lai có thể cải tiến phương pháp ghép dị loại phổi và tiến gần hơn đến việc chuyển đổi lâm sàng. Nghiên cứu này cung cấp những hiểu biết quan trọng về các rào cản miễn dịch, sinh lý và di truyền cần phải vượt qua, đồng thời mở đường cho những đổi mới hơn nữa trong lĩnh vực này"

Nguồn: TPO