Chiến lược của Iran là phóng tên lửa và máy bay không người lái, làm gián đoạn các tuyến năng lượng quan trọng và gây cú sốc cho thị trường toàn cầu, từ đó buộc Washington phải "xuống thang" trước.

Dù bị bất ngờ bởi các cuộc tấn công của Mỹ và Israel và mất đi một số nhân vật quan trọng, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) – lực lượng bảo vệ cốt lõi – vẫn nắm quyền kiểm soát chặt chẽ. Lực lượng này đang chỉ huy chiến trường, triển khai các kế hoạch dự phòng đã chuẩn bị từ trước và quyết định chiến lược cũng như mục tiêu trong cuộc chiến.

IRGC đóng vai trò quyết định trong việc đưa ông Mojtaba Khamenei lên làm lãnh tụ tối cao sau khi ông Ayatollah Ali Khamenei thiệt mạng trong các cuộc không kích mở màn của Mỹ và Israel.

Theo chuyên gia Fawaz Gerges của Trường Kinh tế London, đối với giới lãnh đạo Iran đây là một cuộc chiến sinh tồn, bởi họ tin rằng sự tồn tại của chế độ đang bị đe dọa và sẵn sàng đi đến cùng.

Chuyên gia Alex Vatanka của Middle East Institute nhận định Iran giống như một con vật bị thương – bị tổn thương nhưng vì thế càng trở nên nguy hiểm hơn.

Tư duy “chiến tranh toàn diện” này thúc đẩy Iran mở rộng các cuộc tấn công khắp vùng Vịnh, nhắm vào các trung tâm năng lượng từ Qatar đến Ả-rập Xê Út nhằm tối đa hóa thiệt hại kinh tế. Mục tiêu của Tehran là đẩy chi phí năng lượng tăng cao đối với các nước láng giềng, châu Âu và Mỹ, qua đó thử thách ý chí chính trị của Washington.

Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với các nghị sĩ Cộng hòa rằng cuộc chiến sẽ tiếp tục cho đến khi Iran bị đánh bại hoàn toàn, dù ông dự đoán xung đột có thể kết thúc sớm. Ông cho rằng sau chiến dịch quân sự này, Iran sẽ không còn khả năng đe dọa Mỹ, Israel và các đồng minh trong thời gian dài.

Theo các nguồn tin nội bộ Iran, kịch bản leo thang hiện nay đã được chuẩn bị từ trước khi chiến tranh nổ ra 11 ngày trước.

Các nhà hoạch định chiến lược của Tehran từ lâu đã cho rằng đối đầu với Washington và Israel là điều không thể tránh khỏi, nên đã xây dựng một chiến lược nhiều lớp phối hợp giữa IRGC và mạng lưới lực lượng đồng minh trong khu vực. Hiện tại, khi gần như không còn gì để mất, Iran đang triển khai kế hoạch này và biến cuộc xung đột thành một cuộc chiến tiêu hao nhằm làm suy kiệt đối thủ về chính trị và kinh tế.

Việc ông Mojtaba Khamenei được chọn làm lãnh tụ tối cao cũng cho thấy vai trò của IRGC trong hệ thống quyền lực Iran.

Xung đột Mỹ - Israel và Iran đến bao giờ?

Một câu hỏi quan trọng hiện nay là Iran có thể duy trì chiến dịch tên lửa trong bao lâu. Các quan chức Mỹ cho rằng phần lớn kho vũ khí của Iran bị phá hủy, nhưng các nguồn tin khu vực nói Tehran có thể vẫn còn hơn một nửa số tên lửa.

Nếu điều đó đúng, Iran có thể tiếp tục tấn công trong vài tuần nữa, khoảng thời gian có thể gây áp lực đáng kể lên Mỹ khi chi phí kinh tế của cuộc chiến gia tăng.

Ảnh hưởng của IRGC cũng lan sang đời sống dân sự khi Iran bắt đầu vận hành nền kinh tế theo kiểu thời chiến. Một quan sát viên cho biết hàng hóa trước đây phải chờ nhiều tuần ở cảng nay được thông quan ngay lập tức, còn thủ tục giấy tờ sẽ xử lý sau. Các quan chức cho rằng đây là cách để đảm bảo chuỗi cung ứng vẫn hoạt động trong điều kiện chiến tranh.

Cho đến nay, tình hình Iran vẫn tương đối ổn định. Nguồn tin tại Tehran mô tả thành phố vẫn hoạt động dù thường xuyên bị tấn công. Cửa kính rung lên ngày đêm vì các vụ nổ, nhưng cửa hàng và ngân hàng vẫn mở cửa, nguồn cung hàng hóa vẫn có và phần lớn người dân chưa rời khỏi thủ đô.

Các cuộc tấn công có thể đang tạo ra hiệu ứng ngược với mong muốn của Mỹ và Israel. Các đòn tấn công vào cơ sở hạ tầng và nguy cơ bất ổn trong nước đang thúc đẩy tinh thần đoàn kết dân tộc.

Cuộc chiến dần trở thành phép thử sức bền cho cả hai bên. Iran cần chứng minh nước này có thể tiếp tục phóng tên lửa, trong khi Mỹ và Israel phải cho thấy họ có thể chịu đựng chi phí kinh tế, quân sự và chính trị để ngăn chặn Iran. Theo Fawaz Gerges, câu hỏi lớn nhất của cuộc chiến toàn diện này là ai sẽ "chớp mắt" trước – ông Donald Trump hay giới lãnh đạo Iran.

Tehran hy vọng rằng việc giá năng lượng tăng cao và tác động kinh tế lan sang các nền kinh tế phương Tây sẽ buộc Mỹ phải rút lui. Những dấu hiệu đầu tiên đã xuất hiện khi giá dầu và giá xăng tăng mạnh, trong khi áp lực chính trị ở Washington gia tăng khi hậu quả kinh tế của cuộc chiến diễn ra gần thời điểm bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Theo một số chuyên gia, ông Trump cuối cùng có thể tìm cách tuyên bố chiến thắng và rút lui bằng cách nhấn mạnh việc tiêu diệt lãnh tụ tối cao Iran, phá hủy chương trình hạt nhân và tên lửa cũng như nhiều cơ sở quân sự của Tehran.

Đối với Iran, chỉ cần chế độ cầm quyền không bị thay đổi sau cuộc chiến cũng đã có thể được coi là chiến thắng. Ngay cả khi nhiều cơ sở chiến lược bị phá hủy, Tehran vẫn có thể tuyên bố đã thắng một trong những liên minh quân sự mạnh nhất thế giới và khó đoán hơn so với trước khi cuộc xung đột này bắt đầu.

Trong cuộc phỏng vấn độc quyền với CNN tại Tehran, ông Kamal Kharrazi, Cố vấn Chính sách Đối ngoại của Văn phòng Lãnh tụ Tối cao Iran cho biết nước này có thể tiếp tục cuộc chiến trong một thời gian dài và đồng thời nhận định rằng triển vọng ngoại giao hiện gần như không còn.

“Tôi không thấy còn chỗ cho ngoại giao nữa, bởi Donald Trump đã lừa dối và không giữ lời hứa. Chúng tôi đã trải nghiệm điều đó trong hai vòng đàm phán: khi đang đàm phán thì họ lại tấn công chúng tôi”, ông nói.

Ông bác bỏ nhận định của Mỹ rằng năng lực quân sự của Iran đã bị suy yếu đáng kể sau các đợt tấn công gần đây. Theo ông Kharrazi, đây là “một trong những câu chuyện sai lệch” do Washington đưa ra. Ông khẳng định quân đội Iran vẫn mạnh mẽ nhờ động lực chiến đấu và khả năng tự sản xuất vũ khí trong nước.

Nguồn: VTC NEWS