Nghị định 183/2025/NĐ-CP bổ sung nhiều quy định quan trọng về hoạt động nuôi, trồng, phát triển và thu hoạch cây dược liệu trong rừng đặc dụng, rừng phòng hộ và rừng sản xuất, có hiệu lực thi hành từ ngày 15/8/2025.

Chính phủ ban hành Nghị định mở rộng cơ hội phát triển dược liệu gắn với bảo vệ rừng.

Nghị định 183/2025/NĐ-CP bổ sung Mục 4a (sau Mục 4 Chương II Nghị định số 156/2018/NĐ-CP), tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho việc phát triển dược liệu trong môi trường rừng. Các quy định chi tiết bao gồm hình thức, phương thức, nội dung phương án nuôi, trồng, thu hoạch cây dược liệu; trình tự, thủ tục thẩm định, phê duyệt hoặc điều chỉnh phương án; và việc cho thuê môi trường rừng đối với chủ rừng là tổ chức.

Nguyên tắc cốt lõi của việc nuôi, trồng, phát triển, thu hoạch cây dược liệu trong rừng là phải đảm bảo duy trì diện tích, chất lượng rừng, diễn thế tự nhiên và mục đích sử dụng của khu rừng. Hoạt động này không được làm mất quyền sở hữu của Nhà nước về rừng, tài nguyên thiên nhiên trên mặt đất, dưới lòng đất và phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của Nghị định.

Lựa chọn cây dược liệu và các quy định cấm

Nghị định quy định cây dược liệu nuôi, trồng trong rừng phải có đặc điểm sinh thái thích hợp với điều kiện lập địa và thuộc danh mục cây dược liệu có giá trị y tế, kinh tế cao do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành, hoặc các cây dược liệu khác có giá trị y tế và kinh tế cao ở địa phương do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định.

Đặc biệt, Nghị định nghiêm cấm lợi dụng hoạt động nuôi, trồng phát triển cây dược liệu để thu hoạch cây dược liệu tự nhiên trong rừng. Đồng thời, sản phẩm cây dược liệu sau thu hoạch phải được vận chuyển ra khỏi rừng, không được ngâm, ủ, sấy, bảo quản và chế biến cây dược liệu trong rừng.

Đối với cây dược liệu thuộc loài nguy cấp, quý, hiếm, chế độ quản lý về khai thác, điều kiện và cấp mã số cơ sở trồng cấy sẽ thực hiện theo quy định của pháp luật về quản lý thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm và thực thi Công ước về buôn bán quốc tế các loài động vật, thực vật hoang dã nguy cấp.

Trong trường hợp rừng sản xuất là rừng trồng do chủ rừng tự đầu tư, chủ rừng được quyền tự quyết định việc nuôi, trồng, thu hoạch cây dược liệu nhưng không được thay đổi mục đích sử dụng của khu rừng.

Hình thức và phương thức nuôi, trồng dược liệu theo loại rừng

Nghị định 183/2025/NĐ-CP phân định rõ hình thức và phương thức nuôi, trồng dược liệu tùy theo loại rừng:

1.Đối với rừng đặc dụng và rừng phòng hộ:

Chủ rừng là tổ chức có thể tự tổ chức hoặc hợp tác, liên kết, hoặc cho tổ chức, cá nhân thuê môi trường rừng. Việc này phải tuân thủ phương án nuôi, trồng được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt, phù hợp với phương án quản lý rừng bền vững.

Chủ rừng là cộng đồng dân cư, hộ gia đình, cá nhân được tự tổ chức hoặc hợp tác, liên kết với tổ chức, cá nhân để thực hiện theo phương án được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt.

Nghiêm cấm nuôi, trồng dược liệu ở phân khu bảo vệ nghiêm ngặt, phân khu phục hồi sinh thái của vườn quốc gia, khu dự trữ thiên nhiên, khu bảo tồn loài - sinh cảnh. Các khu vực rừng phòng hộ đầu nguồn có độ dốc trên 30 độ, vùng bờ biển bị xói lở thuộc rừng phòng hộ chắn gió, chắn cát bay và rừng phòng hộ chắn sóng, lấn biển cũng bị cấm. Trong trường hợp đặc biệt ở rừng phòng hộ đầu nguồn có độ dốc trên 30 độ, phải có báo cáo đánh giá chi tiết và được Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chấp thuận.

Phương thức: Trồng phân tán hoặc trồng theo đám, đảm bảo phân bố đều trên lô rừng, với tổng diện tích nuôi, trồng không vượt quá một phần ba diện tích lô rừng.

2. Đối với rừng sản xuất:

Rừng tự nhiên, rừng trồng do Nhà nước là đại diện chủ sở hữu: Chủ rừng là tổ chức được tự tổ chức hoặc hợp tác, liên doanh, liên kết, hoặc cho tổ chức, cá nhân thuê môi trường rừng theo phương án được phê duyệt phù hợp với phương án quản lý rừng bền vững.

Chủ rừng là cộng đồng dân cư, hộ gia đình, cá nhân: Được hợp tác, liên doanh, liên kết với tổ chức, cá nhân để nuôi, trồng theo phương án được phê duyệt.

Chủ rừng là cộng đồng dân cư, hộ gia đình, cá nhân tự tổ chức nuôi, trồng, thu hoạch dược liệu được quyền tự quyết định theo quy định của pháp luật. Nghị định khuyến khích các chủ rừng này liên kết theo nhóm để xây dựng và thực hiện phương án.

Phương thức: Thực hiện theo phương thức sản xuất lâm, nông, ngư nghiệp kết hợp theo quy định tại Điều 25, Điều 30 của Nghị định.

Chủ rừng hoặc tổ chức, cá nhân thuê môi trường rừng để nuôi, trồng phát triển cây dược liệu được quyền tự quyết định việc thu hoạch cây dược liệu từ việc nuôi, trồng phát triển trong rừng theo quy định của Nghị định này.

Nghị định 183/2025/NĐ-CP là một bước tiến quan trọng trong việc quản lý và phát triển bền vững tài nguyên rừng, đồng thời mở ra những cơ hội mới cho ngành dược liệu Việt Nam.

Nguồn: SKV