Chuối Việt Nam chiếm lĩnh thị trường Nhật Bản

Ngày 9/8, Nikkei Asia đăng bài “Việt Nam chiếm lĩnh thị phần chuối tại Nhật Bản”, phản ánh xu hướng mới trên các kệ hàng của xứ sở hoa anh đào: chuối Việt Nam xuất hiện ngày càng nhiều, trong khi vị thế áp đảo của Philippines đang dần suy giảm. Đây là tín hiệu tích cực cho nông sản Việt tại một trong những thị trường khó tính nhất thế giới.

Số liệu thương mại Nhật Bản cho thấy, năm 2024, Việt Nam xuất khẩu sang nước này 33.000 tấn chuối, tăng gần 14 lần so với 2019, nâng thị phần từ 0,2% lên 3,2%. Riêng tháng 7/2025, lượng chuối xuất khẩu sang khu vực Tokyo đã tăng hơn gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái. Dù tỷ trọng vẫn khiêm tốn so với Philippines hay Ecuador, đây là bước tiến giúp Việt Nam trở thành một trong ba nhà cung cấp chuối lớn nhất của Nhật Bản.

Lợi thế cạnh tranh của chuối Việt Nam tại Nhật Bản

Ba lợi thế cạnh tranh then chốt đang giúp chuối Việt Nam gia tăng hiện diện tại thị trường Nhật Bản gồm giá thành cạnh tranh, chất lượng ổn định và vị trí địa lý thuận lợi. Nhờ chi phí canh tác thấp, chuối Việt được bán lẻ tại Nhật với mức giá thấp hơn khoảng 10% so với sản phẩm từ Philippines, tạo ưu thế rõ rệt ở phân khúc khách hàng nhạy cảm về giá. Đồng thời, sản phẩm đáp ứng tốt các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường Nhật, nổi bật với vị ngọt hài hòa, hương thơm tự nhiên và mẫu mã đẹp, qua đó tăng sức cạnh tranh trong phân khúc cao cấp. Bên cạnh đó, vị trí địa lý gần giúp rút ngắn đáng kể thời gian vận chuyển so với nguồn cung từ Mỹ Latinh, vừa tối ưu hóa chi phí logistics, vừa bảo toàn độ tươi ngon – yếu tố then chốt trong quyết định mua hàng của người tiêu dùng Nhật.

Việc cả Việt Nam và Nhật Bản cùng là thành viên CPTPP mang lại thêm lợi thế: thuế nhập khẩu chuối Việt hiện ở mức 5,4% và sẽ giảm về 0% vào năm 2028. Khi đó, chuối Việt sẽ cạnh tranh ngang bằng về thuế với các đối thủ lớn, mở ra cơ hội tăng sản lượng, đa dạng hóa sản phẩm (chuối hữu cơ, chuối chế biến) và xây dựng thương hiệu dài hạn.

Những thách thức và giải pháp mở rộng thị trường chuối tại thị trường Nhật Bản

Tuy nhiên, thị trường Nhật vẫn đặt ra nhiều thách thức: cạnh tranh gay gắt từ các nguồn cung lâu năm như Philippines, Ecuador; yêu cầu kỹ thuật và an toàn thực phẩm nghiêm ngặt; rủi ro logistics khi giá cước vận tải biến động hoặc chuỗi cung ứng gián đoạn; cùng áp lực xây dựng thương hiệu trong môi trường tiêu dùng ưa chuộng sản phẩm quen thuộc.

Để giữ vững và mở rộng thị phần tại thị trường Nhật Bản, ngành chuối Việt Nam cần tập trung triển khai đồng bộ ba chiến lược trọng tâm.

Trước hết, cần đầu tư mạnh vào chất lượng sản phẩm và các chứng nhận quốc tế. Việc phát triển các vùng trồng đạt chuẩn GlobalGAP và JAS (Japan Agricultural Standards) không chỉ giúp đáp ứng yêu cầu nhập khẩu khắt khe, mà còn tạo dựng uy tín lâu dài với đối tác và người tiêu dùng Nhật. Điều này đặc biệt quan trọng bởi Nhật Bản đề cao tính đồng nhất về chất lượng, từ hương vị, màu sắc đến độ an toàn thực phẩm.

Thứ hai, xây dựng thương hiệu quốc gia cho chuối Việt Nam là bước đi then chốt. Ngành không nên chỉ xuất khẩu nguyên liệu thô, mà cần phát triển nhãn hiệu nhận diện riêng, kể câu chuyện sản phẩm và thiết kế bao bì phù hợp với thị hiếu người Nhật. Một thương hiệu mạnh sẽ giúp chuối Việt khác biệt so với các đối thủ, đồng thời tạo cơ sở để mở rộng sang các phân khúc cao cấp, nâng cao giá trị gia tăng.

Cuối cùng, cần tận dụng tối đa ưu đãi thuế quan từ Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP). Theo lộ trình, thuế nhập khẩu chuối Việt vào Nhật sẽ giảm từ 5,4% xuống 0% vào năm 2028. Ngành nên lập kế hoạch tăng sản lượng phù hợp với tiến trình này, đồng thời đàm phán các hợp đồng dài hạn với nhà nhập khẩu để ổn định giá và lượng tiêu thụ.

Chuối đang đóng vai trò “mũi nhọn” trong chiến lược thâm nhập thị trường trái cây Nhật Bản. Khi đã tạo dựng được uy tín, Việt Nam có thể mở rộng sang các loại trái cây khác như xoài, thanh long, sầu riêng, bưởi da xanh, tận dụng đồng thời lợi thế chất lượng và ưu đãi thuế quan./.

Nguồn: DNKTX