“Máy bay ngày tận thế”

Dữ liệu theo dõi chuyến bay quân sự gần đây cho thấy Mỹ đã điều động máy bay chỉ huy chiến lược trên không E-6B Mercury của Hải quân tới khu vực Trung Đông, trong bối cảnh căng thẳng quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran đang leo thang nhanh chóng. Thông tin này được nhiều nhà phân tích nguồn mở (OSINT) phát hiện và các hãng tin quốc tế đăng tải vào ngày 5/3.

E-6B Mercury thường được giới quân sự gọi là “máy bay ngày tận thế”, bởi nó được thiết kế để duy trì khả năng chỉ huy lực lượng hạt nhân của Mỹ ngay cả khi chiến tranh hạt nhân bùng nổ và hạ tầng chỉ huy trên mặt đất bị phá hủy. Nhiệm vụ cốt lõi của loại máy bay này là thực hiện chiến dịch TACAMO - viết tắt của “Take Charge and Move Out”, tức bảo đảm truyền đạt mệnh lệnh chiến lược tới các lực lượng răn đe hạt nhân của Mỹ.

Theo các dữ liệu bay được công bố, nhiều chuyến bay E-6B đã được ghi nhận từ cuối tháng 2, ngay sau khi xung đột quân sự giữa Mỹ và Iran bùng phát. Một số máy bay được phát hiện cất cánh từ khu vực Vịnh Mexico và căn cứ Offutt ở bang Nebraska, sau đó bay qua Đại Tây Dương hướng về khu vực Vịnh Ba Tư.

Lầu Năm Góc từ chối bình luận về các chuyến bay này với lý do “an ninh hoạt động”, song việc E-6B xuất hiện trong khu vực chiến sự ngay lập tức làm dấy lên suy đoán rằng Mỹ đang nâng mức cảnh báo đối với lực lượng răn đe hạt nhân.

Trong những ngày đầu của cuộc xung đột, nhiều căn cứ quân sự và cơ sở ngoại giao của Mỹ tại Trung Đông đã bị Iran tấn công bằng tên lửa. Diễn biến này buộc Washington phải tăng cường các biện pháp bảo đảm khả năng chỉ huy quân sự trong trường hợp xung đột mở rộng.

Trung tâm chỉ huy hạt nhân trên không của Mỹ

E-6B Mercury được phát triển dựa trên khung thân máy bay Boeing 707 và được thiết kế để đóng vai trò như một trung tâm chỉ huy bay trên không cho Tổng thống và Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ.

Nhờ hệ thống liên lạc đặc biệt, máy bay có thể truyền mệnh lệnh tới mọi thành phần của “bộ ba hạt nhân” Mỹ, từ tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo, các bệ phóng tên lửa liên lục địa đặt trong hầm phóng cho đến máy bay ném bom chiến lược.

Một trong những đặc điểm quan trọng nhất của E-6B là hệ thống ăng-ten tần số cực thấp cho phép liên lạc trực tiếp với tàu ngầm hạt nhân đang hoạt động sâu dưới lòng đại dương. Điều này giúp Washington vẫn có thể phát lệnh phóng tên lửa ngay cả khi hệ thống chỉ huy trên mặt đất bị phá hủy bởi đòn tấn công hạt nhân.

Phiên bản E-6B hiện đại có chiều dài khoảng 45 m, phi hành đoàn tiêu chuẩn 22 người và được trang bị hàng loạt thiết bị truyền thông chiến lược. Mỗi máy bay có giá khoảng 141,7 triệu USD. Với khả năng tiếp nhiên liệu trên không, E-6B có thể duy trì hoạt động liên tục gần ba ngày, bay ở độ cao tới khoảng 12 km và đạt tầm hoạt động gần 11.000 km.

Những chiếc máy bay này còn có khả năng liên lạc đồng thời với vệ tinh quân sự, các căn cứ trên đất liền và hệ thống phóng tên lửa ngầm. Trong kịch bản xấu nhất, E-6B có thể trở thành sở chỉ huy chiến lược trên không điều phối phản ứng hạt nhân của Mỹ nếu đất nước này bị tấn công.

Hải quân Mỹ cho biết họ đã nhận chiếc E-6B Mercury nâng cấp đầu tiên từ tập đoàn Northrop Grumman vào tháng 6/2023, với các cải tiến về hệ thống điện tử và liên lạc nhằm tăng độ tin cậy của mạng lưới chỉ huy hạt nhân.

Tín hiệu cảnh báo mới

Dù E-6B thường xuyên được sử dụng trong các cuộc diễn tập hoặc huấn luyện sẵn sàng chiến đấu, việc loại máy bay đặc biệt này xuất hiện gần khu vực chiến sự luôn được coi là tín hiệu cho thấy mức độ căng thẳng đang gia tăng.

Theo một số báo cáo truyền thông, Mỹ có thể chuẩn bị cho một chiến dịch quân sự kéo dài tới 100 ngày nhằm vào Iran, có khả năng kéo dài đến tháng 9. Nếu kịch bản này xảy ra, quy mô hoạt động quân sự tại Trung Đông sẽ tăng mạnh, kéo theo nguy cơ đối đầu giữa các cường quốc.

Nga và Trung Quốc - hai quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân và là đồng minh chiến lược của Iran, đã cảnh báo rằng tình hình tại Trung Đông có thể nhanh chóng vượt khỏi tầm kiểm soát. Một số nguồn tin thậm chí cho rằng Nga đã bắt đầu cung cấp thông tin tình báo cho Tehran về vị trí lực lượng Mỹ trong khu vực.

Dù E-6B Mercury đã phục vụ trong quân đội Mỹ từ thập niên 1980, loại máy bay này vẫn được đánh giá là một trong những nền tảng sống sót cao nhất trong môi trường chiến tranh hạt nhân. Nhờ khả năng hoạt động độc lập trên không trong thời gian dài và duy trì mạng lưới liên lạc chiến lược, nó được coi là “bảo hiểm cuối cùng” bảo đảm rằng hệ thống chỉ huy hạt nhân của Mỹ không bao giờ bị tê liệt.

Chính vì vậy, mỗi lần “máy bay ngày tận thế” xuất hiện gần khu vực xung đột, giới quan sát quốc tế đều coi đó là dấu hiệu cho thấy các cường quốc đang chuẩn bị cho những kịch bản tồi tệ nhất.

Trong bối cảnh chiến sự Trung Đông tiếp tục leo thang, động thái mới của Mỹ càng làm dấy lên lo ngại rằng cuộc khủng hoảng hiện nay có thể vượt xa phạm vi một cuộc xung đột khu vực.

Nguồn: VTC NEWS