Lô hàng lỗi – xe bị giữ, tài xế mắc kẹt

Hai tài xế, hai xe container của hai công ty khác nhau, cùng một nỗi lo: phương tiện bị giữ lại một cách vô lý ở Trung Quốc, tiền cước không đòi được, còn bị đòi tiền bồi thường mới thả xe, dù họ chỉ làm nhiệm vụ chở thuê. Khi tranh chấp thương mại vượt ngoài hợp đồng vận chuyển, ai đứng ra bảo vệ quyền lợi cho các doanh nghiệp vận tài Việt Nam trong trường hợp này?

Tài xế Nguyễn Tô Bảo, lái xe của Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Vận tải Tâm Duy Phát, bất ngờ nhận thông báo đòi bồi thường hàng trăm triệu đồng cho chủ hàng bên Trung Quốc sau khi giao hàng xong cho phía Trung Quốc lý do hàng hư hòng. Toàn bộ xe container biển kiểm soát 61C-329.71 do anh điều khiển chở sầu riêng từ Tiền Giang đi cửa khẩu tại tỉnh Hà Giang (nay là tỉnh Tuyên Quang) bị giữ lại tại cửa khẩu Thiên Bảo (Trung Quốc). Phía đối tác Trung Quốc viện lý do: “hàng hóa không đạt tiêu chuẩn mẫu mã, nhiều quả bị nứt vỏ”.

Lô hàng gồm 1.065 thùng sầu riêng xuất phát từ Tiền Giang, được vận chuyển theo hợp đồng ký giữa bên thuê (Cơ sở Tăng và Cóng tại Bình Thuận) với tài xế Nguyễn Tô Bảo. Tuy nhiên, toàn bộ việc xếp hàng, kiểm định, làm thủ tục hải quan đều do bên bán hàng và đơn vị trung gian – Công ty CP TM XN T. D. (có địa chỉ tại Thanh Thuỷ, Tuyên Quang) thực hiện. Dù vậy, phía Trung Quốc vẫn giữ xe và yêu cầu phía Việt Nam bồi thường thì mới trả lại phương tiện. 

Trước đó không lâu, tháng 6/2025, tài xế Nguyễn Đức Chính, thuộc Công ty TNHH Vận tải Phú Lộc, cũng gặp cảnh ngộ tương tự tại cửa khẩu quốc tế Thanh Thủy. Xe container chở 1.136 thùng sầu riêng từ Bình Thuận đi cửa khẩu Vị Xuyên sang Trung Quốc bị giữ lại với lý do 34 thùng bị “sượng”.

Ông Chính cho biết: sau khi giao hàng xong, phía đối tác Trung Quốc giữ cả xe để chờ giải quyết tranh chấp. Tuy nhiên, người trung gian không những không hỗ trợ mà còn yêu cầu phía Việt Nam nộp 500 triệu đồng thì mới được lấy xe về.

Tài sản bị chiếm giữ trái phép gồm phương tiện, chi phí vận chuyển 82 triệu đồng và nhiều thiệt hại phát sinh. Ông Chính đã gửi Đơn cầu cứu khẩn cấp đến báo chí và cơ quan chức năng, đề nghị làm rõ hành vi có dấu hiệu cưỡng đoạt tài sản.

Điều đáng chú ý là cả hai trường hợp gặp bất chắc nêu trên đều liên quan đến các cơ sở xuất khẩu sầu riêng có địa chỉ tại huyện Hàm Thuận Nam, tỉnh Bình Thuận (nay là tỉnh Lâm Đồng) và một số cá nhân thuộc cơ sở trung gian Công ty T. D có địa chỉ tại Thanh Thuỷ, Tuyên Quang.

Người chở thuê không thể gánh hậu quả

Vụ việc nói trên không phải cá biệt. Thời gian qua, không ít tài xế container rơi vào cảnh “kẹt xe, kẹt hàng” vì những tranh chấp ngoài khả năng kiểm soát. Dù không phải là người mua hay người bán, họ vẫn trở thành nạn nhân.

Cơ quan chức năng khuyến cáo các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, vận tải cần tìm hiểu rõ quy định pháp luật liên quan đến vận chuyển quốc tế, đặc biệt về trách nhiệm hàng hóa, hợp đồng, và điều khoản giao nhận. Đồng thời, cần tăng cường tuyên truyền về luật thương mại biên giới, phối hợp với cơ quan chức năng nước bạn để xác minh, làm rõ sai phạm nếu có.

Sự nhập nhằng trong phân định trách nhiệm đang đẩy các doanh nghiệp vận tải chở thuê, tài xế – người lao động trực tiếp vào thế bấp bênh. 

Không chỉ là chuyện của một, hai chiếc xe

Về phía lực lượng biên phòng, Trung tá Trần Việt Trung, Phó Đồn trưởng Đồn Biên phòng Thanh Thủy cho biết: “Sau khi xác định nguyên nhân, chúng tôi đã gửi văn bản sang Trạm kiểm soát biên phòng Trung Quốc, kiến nghị tạo điều kiện để phương tiện được quay đầu hoặc di chuyển về bãi kiểm hóa tạm thời để chờ xử lý.”

Theo ông Trung, phía Trung Quốc cho biết vụ việc liên quan đến khiếu nại của bên nhập khẩu nên cần thời gian xác minh. Tuy nhiên, Đồn Biên phòng vẫn duy trì trao đổi hằng ngày, đồng thời báo cáo Bộ Chỉ huy Biên phòng tỉnh và Ban Quản lý cửa khẩu để phối hợp xử lý, hạn chế tác động đến hoạt động vận tải chính quy.

“Chúng tôi theo dõi sát và sẵn sàng hỗ trợ nếu doanh nghiệp hoặc tài xế yêu cầu. Xe bị giữ lâu gây thiệt hại về chi phí và uy tín vận tải, nên mong hai bên sớm thống nhất hướng giải quyết trên cơ sở thiện chí và đúng pháp luật,” Trung tá Trung nhấn mạnh.

Dù lực lượng chức năng đã chủ động liên hệ và đề xuất phương án xử lý, song việc phối hợp giữa các doanh nghiệp liên quan – đặc biệt là phía kết nối thương vụ – lại mơ hồ, khiến vụ việc kéo dài.

Đến thời điểm này, hai chiếc container vẫn chưa được trả. Công ty Tâm Duy Phát cho biết mỗi ngày qua đi là một khoản thiệt hại lớn cả về kinh tế và uy tín, mà chưa rõ đến bao giờ mới được giải quyết dứt điểm.

Các doanh nghiệp vận tải có xe bị giữ tại Trung Quốc đang ngày đêm mong mỏi sự vào cuộc tháo gỡ vướng mắc của các cơ quan chức năng để sớm đưa xe về nước. 

Vụ việc nêu trên không đơn thuần là sự cố cá nhân. Đây là lời cảnh báo cho ngành vận tải nông sản xuất khẩu để hạn chế rủi ro không đáng có: Cần tìm hiểu kỹ các quy định về xuất nhập khẩu, đồng thời phải thiết lập hợp đồng giao kết chặt chẽ và đảm bảo tính pháp lý nếu không bất kỳ doanh nghiệp nào cũng có thể rơi vào cảnh bị giữ xe, phải bồi thường vố lý hay thậm chí mất phương tiện, chỉ vì lý do không đâu.

Nếu không có giải pháp căn cơ, “bài toán rủi ro” này sẽ còn tiếp diễn, khiến những người chỉ đơn thuần làm dịch vụ vận tải tiếp tục trở thành nạn nhân trong cuộc chơi thương mại mà họ chưa từng có quyền định đoạt ngay từ đầu./.

Nguồn: DNKTX