Nắm trong tay mạng lưới điệp viên dày đặc, Viện Tình báo và Chiến dịch Đặc biệt (Mossad) của Israel được đánh giá có hoạt động tinh vi và phức tạp nhất ở Trung Đông. Mọi chiến dịch do Mossad thực hiện đều được chuẩn bị trong nhiều năm và để lại hậu quả nặng nề đối với quốc gia bị nhắm đến làm mục tiêu.

Lực lượng đặc biệt

Tổ chức tình báo Mossad thành lập ngày 13/12/1949, được biết đến là một trong những cơ quan đặc vụ hàng đầu thế giới, tập hợp tinh nhuệ của tình báo Israel cho các hoạt động thu thập thông tin của nước này.

Mossad có trụ sở tại Tel Aviv với ước tính khoảng 7.000 nhân viên và là một trong những cơ quan tình báo lớn nhất thế giới. Cơ cấu tổ chức của Mossad được chia thành nhiều đơn vị chuyên trách, mỗi đơn vị đảm bảo một vai trò cụ thể, hoạt động phối hợp chặt chẽ để đạt được hiệu quả cao nhất.

Khi chỉ thị thành lập Mossad, Thủ tướng Israel David Ben-Gurion đặt mục tiêu đây là cơ quan hàng đầu để bảo vệ an ninh quốc gia Israel thông qua hoạt động tình báo và đặc nhiệm ở nước ngoài. Mossad hoạt động trực tiếp dưới sự chỉ đạo của Thủ tướng Israel để đảm bảo tính độc lập và bảo mật tối đa.

Khác với cơ quan tình báo nội địa như Shin Bet, Mossad tập trung vào hoạt động bên ngoài lãnh thổ, từ thu thập thông tin, chống khủng bố, đến thực hiện các chiến dịch phá hoại và ám sát nhằm vào các mối đe dọa đối với Israel. Hoạt động của Mossad thường được tiến hành trong bí mật tuyệt đối để tránh để lại dấu vết.

"Mọi thứ Mossad làm đều diễn ra trong bí mật. Vào thời của tôi, không ai biết đến Mossad, thậm chí gia đình của các điệp viên cũng không được tiết lộ về công việc của họ", cựu điệp viên Mossad Yossi Alpher từng tham gia chiến dịch nổi tiếng vào những năm 1970 thông tin.

Tuy nhiên, Mossad gần đây đã trở nên cởi mở hơn với công chúng, thậm chí sở hữu một trang web chính thức để tuyển dụng nhân sự. Điều đó cũng giúp công chúng có cái nhìn rõ hơn về hoạt động và vai trò của Mossad ở Israel cũng như khu vực Trung Đông.

Khác với CIA (Mỹ) hay MI6 (Anh), Mossad sở hữu thứ vũ khí mà không tổ chức nào có: mạng lưới tình nguyện viên Do Thái toàn cầu. Những người này, dù chỉ làm những công việc nhỏ như thuê nhà, chuyển điện thoại, đưa tin nhắn... nhưng chính họ là những mắt xích, những “chiếc thép gai vô hình” không thể thiếu giúp Mossad triển khai chiến dịch quy mô mà kẻ thù không hề hay biết.

Nhà báo Israel Avigdor Eskin nhận định năng lực của Mossad trong việc thu thập thông tin và xâm nhập sâu vào lãnh thổ các đối thủ là vấn đề mang tính sống còn đối với Israel kể từ khi thành lập nhà nước Do Thái. Về tuyển chọn và đào tạo, Mossad tuyển chọn nhân sự từ các cựu binh đặc nhiệm, yêu cầu lý lịch xuất sắc và khả năng thích nghi cao.

Theo Gazeta, quá trình đào tạo kéo dài 2 - 3 năm, từ kỹ năng gián điệp đến chiến đấu tay không. Chuyên gia tại Viện Washington Holly Dagres thông tin: “Mossad rèn luyện những bộ óc xuất sắc thành cỗ máy tình báo, hoạt động độc lập trong môi trường nguy hiểm”.

Trung Đông dậy sóng

Trong hàng trăm chiến dịch bí mật từng được triển khai qua nhiều năm, có 3 nhiệm vụ đặc biệt góp phần đưa Mossad trở thành một trong những cơ quan tình báo đáng gờm nhất trên thế giới khiến nhiều quốc gia phải “lo lắng”.

Năm 1960, dư luận quốc tế rúng động khi cơ quan tình báo Mossad thông báo bắt giữ thành công Adolf Eichmann, nhân vật bị xem là “kiến trúc sư” đứng sau kế hoạch diệt chủng người Do Thái trong Thế chiến II. Sau nhiều năm lần theo dấu vết, các đặc vụ bí mật được cử tới Argentina - nơi kẻ tội phạm chiến tranh này đang lẩn trốn dưới danh tính giả. Họ âm thầm theo dõi Eichmann suốt nhiều ngày liền.

Đến tháng 5/1960, một kế hoạch cực kỳ kín kẽ được triển khai khi Eichmann vừa bước xuống xe buýt trên đường trở về nhà, các điệp viên lập tức khống chế và đưa hắn đến một địa điểm an toàn. Tại đây, hắn bị cải trang thành phi công say rượu rồi được bí mật áp giải lên chuyến bay về Tel Aviv.

Chiến dịch này có rất ít người biết, nhưng kết quả của nó gây chấn động toàn cầu. Eichmann sau đó bị đưa ra xét xử tại Israel và bị tuyên án tử hình - một thông điệp mạnh mẽ: Israel không quên và không tha thứ.

Cũng trong những năm 1960, Không quân Israel đối mặt với thách thức từ tiêm kích MiG-21 tiên tiến của Liên Xô, được Iraq và các nước Ả Rập sử dụng. Để nghiên cứu điểm yếu của loại máy bay này, Mossad phát động chiến dịch nhằm đánh cắp một chiếc MiG-21 từ Iraq.

Mossad tuyển mộ phi công Iraq Munir Redfa - người Thiên Chúa giáo bất mãn với chế độ Baghdad. Sau nhiều tháng thuyết phục, Redfa đồng ý lái chiếc MiG-21 đào tẩu sang Israel ngày 16/8/1966, mang theo cả gia đình. Máy bay hạ cánh an toàn tại căn cứ Hatzor; Mossad phối hợp với Không quân Israel phân tích kỹ lưỡng thiết kế của MiG-21.

Thông tin thu được giúp Israel phát triển chiến thuật đối phó hiệu quả, góp phần vào chiến thắng áp đảo trong Chiến tranh Sáu Ngày năm 1967. Chiến dịch này thể hiện khả năng tuyển mộ và thao túng con người của Mossad.

Tiếp đến, chiến dịch ám sát cựu nhân vật số hai của Tổ chức Giải phóng Palestine (PLO) Abu Jihad trong cuộc đột kích vào trụ sở chính của PLO ở thủ đô Tunis năm 1988. Theo báo cáo, cuộc đột kích do cơ quan tình báo Mossad lên kế hoạch và đơn vị biệt kích Sayeret Matkal thực hiện.

Chiến dịch này gây chấn động mạnh, gieo rắc nỗi sợ hãi với nhiều cá nhân bị Tel Aviv xem là mục tiêu.

Cuối cùng vào năm 2024, Mossad được cho là đứng sau chiến dịch táo bạo sử dụng máy nhắn tin và bộ đàm để tấn công thành viên Hezbollah tại Li Băng. Mossad thiết kế những máy nhắn tin chứa chất nổ siêu nhỏ, được chế tạo lớn hơn bình thường để giấu thuốc nổ mà vẫn đảm bảo hoạt động bình thường.

Bắt đầu từ năm 2022, Mossad tiến hành những thử nghiệm kỹ lưỡng để đảm bảo thiết bị chỉ gây thương tích cho mục tiêu mà không ảnh hưởng đến người xung quanh. Khi được kích hoạt, hàng nghìn máy nhắn tin và bộ đàm phát nổ đồng loạt, gây tổn thất nặng nề cho Hezbollah về cả nhân sự và tinh thần.

Vụ tấn công mở đường cho các đợt không kích của Israel, bao gồm cả vụ loại bỏ thủ lĩnh Hezbollah Hassan Nasrallah. Chiến dịch đánh dấu bước tiến của Mossad trong việc kết hợp tình báo với công nghệ cao, tạo ra đòn đánh bất ngờ và hiệu quả.

Nguy hiểm rình rập khắp Iran

Theo Al Jazeera, hoạt động tình báo của Israel bên trong lãnh thổ Iran thực tế không phải là điều mới. Nhiều nhà phân tích nhận định chiến dịch nhằm theo dõi, cài cắm lực lượng, tiến hành phá hoại và từng bước làm suy yếu hệ thống phòng thủ của Tehran xuất hiện từ sau cuộc Cách mạng Hồi giáo năm 1979.

Đặc biệt, chiến dịch "Sư tử Trỗi dậy" diễn ra vào tháng 6/2025 ngày càng hé lộ mức độ xâm nhập đáng kinh ngạc của cơ quan tình báo Mossad vào sâu trong lòng Iran. Với hàng loạt căn cứ UAV bí mật cùng mạng lưới gián điệp tinh vi, Mossad tiến hành thao túng và phá hoại mục tiêu chiến lược của đối phương.

Theo Times of Israel, chiến dịch "Sư tử Trỗi dậy" là kết quả của nhiều năm chuẩn bị với sự phối hợp chặt chẽ giữa Mossad và Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF). Các biệt kích Mossad, hoạt động ngay trong lòng Tehran tiến hành triển khai hệ thống vũ khí và công nghệ tiên tiến để phá hủy mục tiêu chiến lược.

Chiến dịch của Israel khiến Tư lệnh IRGC Hossein Salami, Tổng Tham mưu trưởng Mohammad Bagheri và 9 nhà khoa học hạt nhân, thiệt mạng, gây thiệt hại nặng nề cho Iran. Tuy nhiên, Jim Walsh, chuyên gia MIT, cảnh báo chiến dịch có thể thúc đẩy Iran phát triển vũ khí hạt nhân. Iran phản ứng bằng chiến dịch trừng phạt nghiêm khắc, phóng tên lửa vào Israel, gây thiệt hại tại Rishon LeZion và Tel Aviv.

Mọi chuyện tưởng như sẽ dừng lại, nhưng Mossad tiếp tục phối hợp cùng Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) tiến hành cuộc tấn công phủ đầu vào Iran mang tên "Sư tử gầm", mở màn cho hàng loạt cuộc tấn công vẫn đang bùng phát trên khắp Trung Đông.

Theo các quan chức quân sự Mỹ, bước đi đầu tiên trong chiến dịch không phải là cuộc tấn công nhằm vào khu phức hợp của Lãnh tụ Tối cao Iran, mà là hoạt động tác chiến mạng do Bộ Tư lệnh Không gian Mỹ phối hợp với đối tác Israel tiến hành. Những chiến dịch này làm tê liệt khả năng nhận thức tình huống của Iran, ngăn cản nước này liên lạc và phản ứng kịp thời trước diễn biến thực địa.

Tận dụng lợi thế đó, các cuộc không kích nhằm vào nhiều địa điểm khác nhau đã loại bỏ hàng loạt lãnh đạo cấp cao. Những nhân vật này được cho là đã bị Cục Tình báo Trung ương (CIA), Mossad cùng các cơ quan tình báo khác theo dõi trong nhiều tháng.

Theo Daily Mail, Mossad xâm nhập vào mạng lưới camera giao thông của thủ đô Tehran để theo dõi cố Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei cùng lịch trình di chuyển của các vệ sĩ làm việc cho ông cùng nhiều quan chức cấp cao khác. Israel tiếp cận hầu hết camera giám sát của Tehran, vốn được Iran sử dụng rộng rãi để theo dõi những người phản đối chính phủ và cả người dân của mình, đồng thời theo dõi được hoạt động của vệ sĩ chủ chốt.

Dữ liệu hình ảnh thu được sẽ được tình báo Israel mã hóa và truyền về máy chủ tại Tel Aviv và miền nam Israel, cho phép đặc vụ Mossad nắm thông tin chi tiết về địa chỉ, lịch làm việc và đối tượng mà vệ sĩ được giao nhiệm vụ bảo vệ.

CIA cũng có nguồn tin mật cung cấp thông tin tình báo quan trọng về lịch trình của Lãnh tụ Tối cao Iran. Kết hợp với các công cụ và thuật toán trí tuệ nhân tạo của Israel, vốn sàng lọc một lượng dữ liệu khổng lồ về giới lãnh đạo Iran và hoạt động của họ, nguồn tin này cho phép họ lần ra được vị trí của ông Khamenei trong cuộc họp nơi ông bị tấn công.

Trong khi tình báo Mossad xây dựng mạng lưới điệp viên hoạt động sâu trong lòng Iran, phía CIA đóng vai trò then chốt trong việc cung cấp hạ tầng công nghệ và năng lực phân tích chiến lược. Sự kết hợp giữa tình báo con người và công nghệ hiện đại tạo nên một hệ thống theo dõi nhiều tầng, cho phép hai cơ quan tình báo từng bước dựng lại bức tranh chi tiết về hoạt động của lãnh đạo Iran.

Chiến dịch tấn công Iran kích hoạt hôm 28/2 ngay lập tức làm tê liệt trung tâm quyền lực của Iran ngay từ những phút đầu. Khoảng 200 máy bay chiến đấu của Israel được huy động tham gia, đồng loạt tiến hành các đợt không kích nhằm vào khoảng 500 mục tiêu trên khắp lãnh thổ Iran.

Nguồn: VTC NEWS