PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu - Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội cho biết thời gian gần đây ông và cộng sự liên tiếp cấp cứu những ca nhồi máu cơ tim ở người rất trẻ. Trong đó mới đây nhất là bệnh nhân 22 tuổi bị tổn thương cả 3 nhánh động mạch vành, trong đó động mạch liên thất trước bị tắc cụt ngay đoạn đầu.

30 năm trước nhồi máu cơ tim ở người trẻ 30 tuổi là ca bệnh đặc biệt. Nay mô hình bệnh tật thay đổi quá nhanh, các trường hợp dưới 30 tuổi nhồi máu cơ tim xuất hiện ngày càng nhiều.

Vì sao nhồi máu cơ tim ngày càng trẻ hóa?

PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu thông tin, ở độ tuổi dưới 30, xơ vữa mạch máu chưa hẳn là thủ phạm chính gây nhồi máu cơ tim. Bệnh đến từ hai nhóm nguyên nhân cốt lõi.

Thứ nhất, các nguyên nhân “lạ” không liên quan đến xơ vữa gồm:

Bóc tách động mạch vành tự phát (SCAD): Lớp nội mạc bị lóc tách gây chít hẹp hoặc tắc hoàn toàn lòng mạch. Đây là nguyên nhân hàng đầu ở phụ nữ dưới 35 tuổi khỏe mạnh, liên quan đến stress cảm xúc cực mạnh, gắng sức quá mức hoặc trong thời kỳ mang thai/sau sinh.

Co thắt động mạch vành lại thường liên quan đến hút thuốc lá, thuốc lá điện tử, thức khuya kéo dài, dùng nhiều cà phê hoặc nước tăng lực. Một mạch vành vốn bình thường có thể đột ngột co thắt. Nếu tình trạng kéo dài, huyết khối có thể hình thành và gây nhồi máu cơ tim cấp.

Các chất kích thích như cocaine, amphetamine, ma túy đá, cần sa tổng hợp, thậm chí lạm dụng bóng cười kèm rượu cũng có thể gây co thắt dữ dội và tạo cục máu đông chỉ trong vài phút đến vài giờ sau khi sử dụng.

Rối loạn đông máu như hội chứng kháng phospholipid, thiếu protein C, protein S hoặc một số bệnh tự miễn như lupus cũng có thể khiến cục máu đông hình thành ở nơi khác rồi di chuyển đến động mạch vành.

Ngoài ra, một số người có bất thường bẩm sinh động mạch vành, chẳng hạn mạch máu mọc sai vị trí và đi giữa hai động mạch lớn. Khi gắng sức cường độ cao, tim đập nhanh, nhu cầu máu nuôi cơ tim tăng nhưng dòng máu qua động mạch bất thường không đáp ứng được, dẫn đến mất cân bằng cung - cầu và có thể gây thiếu máu cơ tim.

Thứ hai, xơ vữa mạch máu sớm do lối sống và cơ địa. Nếu không phải do các nguyên nhân trên, xơ vữa mạch máu vẫn phải được nghĩ đến. Theo PGS Hiếu, ngày càng nhiều người trẻ bị xơ vữa mạch mạch do lối sống và yếu tố gia đình.

Cụ thể như hút thuốc lá nhiều năm, hút thuốc lá điện tử hàng ngày. Người có bố, mẹ, anh chị bị nhồi máu cơ tim hoặc đặt stent trước 55 tuổi ở nam, trước 65 tuổi ở nữ cũng cần đặc biệt lưu ý.

Tiếp nữa là rối loạn mỡ máu gia đình nhưng không được phát hiện là một nguy cơ đáng chú ý. Bên cạnh đó là tiểu đường type 2, béo phì nặng, hội chứng chuyển hóa từ nhỏ và tăng huyết áp không được điều trị. Ở người trẻ, tăng huyết áp đôi khi còn là hậu quả của bệnh nội tiết, hẹp động mạch thận hoặc các nguyên nhân thứ phát khác.

“Đa phần là nhiều yếu tố cùng phối hợp, nhưng cá biệt có những bệnh nhân tôi gặp trong thực hành lâm sàng chỉ có một yếu tố nguy cơ cao như rối loạn mỡ máu gia đình”, PGS Hiếu cho biết.

Bệnh nhân trẻ hay chẩn đoán muộn

Một trong những lý do khiến người trẻ dễ được chẩn đoán muộn là tâm lý chủ quan với suy nghĩ còn trẻ thì không bị nhồi máu cơ tim, rồi tự cho rằng đau ngực là do trào ngược, đau cơ hoặc lo âu.

Thứ hai, việc nhận diện bệnh đôi khi cũng không dễ. Điện tâm đồ lần đầu có thể chưa rõ ràng, trong khi men tim chưa kịp tăng. Người bệnh vì thế có thể được cho về theo dõi, đặc biệt tại những cơ sở chưa có quy trình đánh giá đầy đủ hội chứng mạch vành cấp. Do đó, TS Hiếu cho rằng phác đồ sử dụng xét nghiệm men tim siêu nhạy để loại trừ hoặc chẩn đoán xác định hội chứng mạch vành cấp cần được phổ cập ở tất cả các cơ sở cấp cứu trong toàn quốc.

TS Hiếu khuyến cáo người trẻ đã có các yếu tố nguy cơ như rối loạn mỡ máu gia đình, đái tháo đường hoặc tăng huyết áp cần chủ động kiểm soát bệnh và từ bỏ thuốc lá, các sản phẩm chứa nicotine.

Đặc biệt, nếu đang gắng sức mà xuất hiện đau ngực, khó thở, vã mồ hôi hoặc triệu chứng bất thường, không nên tự cho rằng đó chỉ là mệt mỏi do vận động. Người bệnh cần đến cơ sở y tế, tốt nhất là khám chuyên khoa tim mạch, càng sớm càng tốt.

Nguồn: VTC News