Công ty Cổ phần Tạp chí Doanh nhân và Pháp luật

Hoàn thiện khung pháp lý bảo vệ lao động tự do

11:02 | 05/01/2026 Lượt xem: 260

Người lao động làm việc qua các nền tảng số đang đối mặt nhiều rủi ro nhưng lại hạn chế trong việc tiếp cận các chính sách an sinh xã hội

Cách đây hơn 3 năm, anh N.M.T - nhân viên kỹ thuật, chuyên sửa máy in, máy photocopy… ở một công ty tại phường Phú Nhuận, TP HCM - nghỉ việc do doanh nghiệp chuyển trụ sở đi xa. Ở tuổi ngoài 40, không thể tìm được việc làm đúng chuyên môn với mức lương như cũ (khoảng 17 triệu đồng/tháng) nên anh chọn nghề chạy xe công nghệ.

Hàng triệu người lọt lưới an sinh

Để đạt được mức thu nhập như trước nhằm trang trải chi phí cho gia đình có 2 con nhỏ, anh T. phải chạy xe từ 10 đến 12 giờ mỗi ngày trong môi trường nắng gió, bụi bặm, tiếng ồn và tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Anh T. từng tham gia BHXH, BHYT bắt buộc gần 12 năm. Sau khi nghỉ việc, do khó khăn về tài chính, anh đã rút BHXH một lần. Hiện anh không tham gia BHXH, BHYT và bảo hiểm thất nghiệp (BHTN).

Hoàn thiện khung pháp lý bảo vệ lao động tự do - Ảnh 1.

Lao động làm việc qua các nền tảng số còn hạn chế trong việc tiếp cận những chính sách an sinh xã hội

Anh T. cho biết ở nền tảng công nghệ mà anh đang là đối tác, tài xế đạt yêu cầu "phân hạng" (tức đủ các chỉ tiêu đề ra) được công ty hỗ trợ mua bảo hiểm tai nạn 24/7 từng tháng, nhưng số đó không nhiều. 

Từng tham gia BHXH, BHYT, BHTN, anh biết lợi ích của các chính sách này. Song, khi nói về nguyện vọng tham gia BHXH, BHYT, BHTN để yên tâm hơn trên bước đường mưu sinh, anh thẳng thắn: "Tôi chưa nghĩ tới vì còn nhiều thứ phải lo, trước mắt là khoản chi phí lớn để đổi xe xăng sang xe điện".

Theo ông Hoàng Công Huấn, Giám đốc Phát triển kinh doanh và Dự án chiến lược - Công ty CP Be Group, doanh nghiệp này hiện có khoảng 500.000 đối tác tài xế và hơn 2.000 đối tác làm dịch vụ giúp việc. Song, số người có cơ hội tiếp cận các chính sách an sinh hiện chỉ tương đương khoảng 1,5%.

Ông Mai Đức Thiện, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế - Bộ Nội vụ, nhận xét trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra sâu rộng, sự bùng nổ của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây... đang tạo ra những thay đổi mang tính cấu trúc đối với thị trường lao động.

Hiện nay, ước tính Việt Nam có khoảng 7,5 triệu người làm việc qua các nền tảng số (không tham gia quan hệ lao động truyền thống mà làm việc linh hoạt, nhận việc theo đơn hàng, nhiệm vụ, dự án, thông qua sự kết nối với các nền tảng số, như tài xế xe ôm công nghệ, người sáng tạo nội dung số…), tương đương gần 14% lực lượng lao động cả nước. Con số này được dự báo sẽ tiếp tục tăng nhanh trong 5 - 10 năm tới.

Theo ông Thiện, lực lượng lao động qua các nền tảng số đa phần có thu nhập bấp bênh vì phụ thuộc hầu hết vào đơn hàng và thuật toán. Họ cũng không thể thu xếp giờ làm việc, nghỉ ngơi cho hợp lý.

Những lao động này còn bị hạn chế trong việc tiếp cận chế độ an sinh xã hội vì không thuộc diện đóng BHYT, BHXH bắt buộc, BHTN, bảo hiểm tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp. Họ cũng thiếu cơ chế để đối thoại, thương lượng tập thể vì không được xác lập quan hệ lao động.

Cần cơ chế phù hợp

Bà Lượng Thị Tới, Phó Giám đốc Sở Nội vụ TP HCM, nhìn nhận khung pháp lý hiện nay chưa đầy đủ, dẫn đến một số bất cập trong việc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của một bộ phận khá lớn người lao động (NLĐ) trong bối cảnh chuyển đổi số.

Theo đó, Bộ Luật Lao động năm 2019 tập trung chủ yếu điều chỉnh với nhóm có quan hệ lao động được thiết lập thông qua cơ chế hợp đồng lao động giữa người sử dụng lao động và NLĐ. Còn với lực lượng lao động làm việc qua các nền tảng số thì hiện vẫn chưa có khung pháp lý rõ ràng để điều chỉnh.

Khoảng trống này không chỉ chưa bảo đảm đầy đủ quyền và lợi ích hợp pháp của NLĐ mà còn gây khó khăn cho cơ quan quản lý nhà nước trong việc giám sát, hỗ trợ. Đại diện Sở Nội vụ TP HCM nhìn nhận: "Điều này cho thấy yêu cầu cấp bách là phải tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý nhằm phù hợp với mô hình kinh tế số, xây dựng môi trường việc làm ổn định và bền vững hơn cho NLĐ".

Từ thực tế trên, đại diện Sở Nội vụ TP HCM đề xuất sửa đổi, bổ sung Bộ Luật Lao động theo hướng bao quát, điều chỉnh hầu hết các loại hình lao động (như làm việc qua các nền tảng ứng dụng số, làm việc tại nhà, hợp đồng điện tử...). Bên cạnh đó, cần hỗ trợ lao động đặc thù; xây dựng chính sách bảo hiểm, an sinh cho NLĐ làm việc qua các nền tảng số; có cơ chế phối hợp với các nền tảng số để bảo vệ quyền lợi NLĐ...

Theo ông Nguyễn Quốc Thanh, Phó Giám đốc BHXH TP HCM, nhiều NLĐ đã dịch chuyển công việc từ khu vực chính thức sang phi chính thức. Trong khi đó, Viện Nghiên cứu phát triển TP HCM thông tin thành phố có khoảng 400.000 người đang làm các công việc chạy xe ôm công nghệ, làm việc trực tuyến... Thế nhưng, một bộ phận lao động tự do vẫn còn tâm lý "ngại đóng, chờ hưởng", chưa nhận thức rõ lợi ích lâu dài của chính sách BHXH, BHYT nên chưa chủ động tham gia.

Luật BHXH, BHYT hiện hành quy định các nhóm lao động này chưa thuộc đối tượng tham gia BHXH, BHYT bắt buộc, dù họ có thu nhập ổn định theo tháng. Do vậy, đại diện BHXH TP HCM kiến nghị sửa đổi, bổ sung Luật BHXH, đưa tài xế xe ôm công nghệ, người làm việc trực tuyến vào nhóm đối tượng phải tham gia BHXH, BHYT bắt buộc để bảo đảm an sinh.

Nguồn: NLĐO

Tin liên quan

Chiều 15/6, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu chủ trì cuộc họp về 3 dự án Luật: Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật; Luật Hoà giải ở cơ sở sửa đổi; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

11:02 | 05/01/2026

Ngày 1/7/2026 đánh dấu một bước tiến quan trọng trong tiến trình cải cách thể chế và hoàn thiện môi trường đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam. Theo chủ trương tiếp tục cắt giảm thủ tục hành chính, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh và tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, nhiều ngành, nghề kinh doanh có điều kiện được rà soát, tinh gọn hoặc bãi bỏ những quy định không còn phù hợp.

11:02 | 05/01/2026

Không chỉ đóng vai trò hỗ trợ người lao động mất việc, Quỹ bảo hiểm thất nghiệp còn là "tấm đệm" quan trọng của hệ thống an sinh. Tuy nhiên, những vi phạm được phát hiện thời gian qua cho thấy yêu cầu siết chặt quản lý, nâng cao tính tuân thủ đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

11:02 | 05/01/2026

Xây dựng Kế hoạch năm 2027 với các giải pháp đồng bộ, có trọng tâm, trọng điểm, hướng tới tăng trưởng nhanh, bền vững; Phấn đấu dự toán thu nội địa năm 2027 tăng 13 - 15%, thu từ hoạt động xuất nhập khẩu tăng 5 - 7%; Phân cấp cụ thể nguồn thu, tỷ lệ phân chia giữa ngân sách cấp tỉnh và ngân sách cấp xã...

11:02 | 05/01/2026

Ngày 12/6, tại Khu công nghiệp Yên Quang (xã Thịnh Minh), UBND tỉnh Phú Thọ phối hợp với Tập đoàn Meiko Nhật Bản tổ chức Lễ khởi công Dự án Nhà máy sản xuất, chế tạo vi mạch điện tử Meiko Yên Quang.

11:02 | 05/01/2026

Tin mới nhất

    Nguyễn Thiên Hương dùng tài khoản TikTok Hà My đăng nhiều clip bịa đặt, vu khống Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông.
    18/06/2026
    Đầu giờ sáng nay 18/6/2026, giá vàng 9999 tại Doji và nhiều thương hiệu khác bất ngờ giảm nhẹ so với sáng qua.
    18/06/2026
    Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực yêu cầu tập trung điều tra, xử lý nghiêm vụ sân bay Long Thành, trụ sở Bộ Ngoại giao.
    18/06/2026
    Nguyên nhân rối loạn lo âu và các giải pháp tự nhiên từ thảo dược giúp cân bằng hệ thần kinh, giảm căng thẳng và cải thiện chất lượng cuộc sống...
    18/06/2026
    Nhân dịp Tạp chí Sức khỏe Việt được công nhận đạt tiêu chuẩn khoa học Việt Nam năm 2026 và Kỷ niệm 5 năm thành lập (21/6/2021 – 21/6/2026). Tạp chí Sức Khỏe Việt xin trân trọng giới thiệu toàn văn bài viết của Tiến sĩ, Nhà báo Chúc Kim Vinh- Tổng Biên tập Tạp chí Sức Khỏe Việt.
    18/06/2026
    Chiều 15/6, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu chủ trì cuộc họp về 3 dự án Luật: Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật; Luật Hoà giải ở cơ sở sửa đổi; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.
    18/06/2026
    Từ hôm nay (17/6) đến hết ngày 21/6, thí sinh trên cả nước tham gia đợt thực hành đăng ký nguyện vọng xét tuyển đại học năm 2026 trên hệ thống tuyển sinh của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
    18/06/2026
    Sáng ngày 16/6, giá vàng trong nước giữ nguyên quanh ngưỡng 150,5 triệu đồng/lượng, trong khi giá bạc quay đầu đi xuống, tỷ giá USD đứng yên.
    16/06/2026
    Ngày 1/7/2026 đánh dấu một bước tiến quan trọng trong tiến trình cải cách thể chế và hoàn thiện môi trường đầu tư, kinh doanh tại Việt Nam. Theo chủ trương tiếp tục cắt giảm thủ tục hành chính, đơn giản hóa điều kiện kinh doanh và tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, nhiều ngành, nghề kinh doanh có điều kiện được rà soát, tinh gọn hoặc bãi bỏ những quy định không còn phù hợp.
    16/06/2026
    Ngày 25/5 vừa qua, Bộ Y tế ban hành Thông tư số 16/2026/TT-BYT quy định thực hiện chương trình hỗ trợ thuốc miễn phí cho cơ sở khám bệnh, chữa bệnh để điều trị người bệnh.
    16/06/2026
    Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh lần thứ XIII, nhiệm kỳ 2026-2031 sẽ diễn ra ngày 24-25/6 tại Hà Nội với sự tham dự của 786 đại biểu chính thức, đại diện cho hơn 21,6 triệu đoàn viên, thanh niên Việt Nam trong và ngoài nước.
    16/06/2026
    Không chỉ đóng vai trò hỗ trợ người lao động mất việc, Quỹ bảo hiểm thất nghiệp còn là "tấm đệm" quan trọng của hệ thống an sinh. Tuy nhiên, những vi phạm được phát hiện thời gian qua cho thấy yêu cầu siết chặt quản lý, nâng cao tính tuân thủ đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.
    16/06/2026
    Ngày 15/6, Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Hà Tĩnh cho biết vừa triệt phá đường dây sản xuất, chế tạo, tàng trữ, mua bán trái phép vũ khí quân dụng hoạt động trên không gian mạng; khởi tố, bắt tạm giam 8 bị can.
    16/06/2026
    Nhiều người băn khoăn đất đang chấp ngân hàng bị giải phóng mặt bằng thì khoản vay có được xóa hay toàn bộ tiền đền bù sẽ thuộc về ai?
    15/06/2026
    Nguyễn Thị Phương Thảo bị cáo buộc chỉnh sửa kết quả phân tích nhằm che giấu vi phạm trong vụ xả thải vượt chuẩn ở KCN Quang Minh.
    15/06/2026
    Giá vàng trong nước hôm nay (15/6) tiếp tục tăng mạnh gần 4 triệu đồng/lượng và lấy lại mốc 150,5 triệu đồng/lượng sau 1 tuần bị mất.
    15/06/2026
    Theo quy hoạch, đến trước năm 2030, Việt Nam sẽ đưa vào vận hành thêm 7 sân bay mới, qua đó nâng tổng số cảng hàng không trên cả nước lên 32 sân bay. Đây là bước phát triển quan trọng trong quy hoạch hạ tầng hàng không quốc gia, nhằm tăng năng lực khai thác, giảm áp lực cho các đầu mối lớn và đáp ứng nhu cầu vận tải đang tăng nhanh.
    15/06/2026
    Hệ vi sinh vật đường ruột đang nổi lên như một "mặt trận" mới trong cuộc chiến chống ung thư. Hàng loạt nghiên cứu cho thấy chúng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả điều trị, phản ứng miễn dịch và tiên lượng của người bệnh...
    15/06/2026
    Thực hiện Nghị quyết của Chính phủ về việc tăng số lượng vaccine trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng giai đoạn 2021-2030, từ 1/7/2026, vaccine HPV đã chính thức được đưa vào sử dụng trong Chương trình.
    15/06/2026
    Xây dựng Kế hoạch năm 2027 với các giải pháp đồng bộ, có trọng tâm, trọng điểm, hướng tới tăng trưởng nhanh, bền vững; Phấn đấu dự toán thu nội địa năm 2027 tăng 13 - 15%, thu từ hoạt động xuất nhập khẩu tăng 5 - 7%; Phân cấp cụ thể nguồn thu, tỷ lệ phân chia giữa ngân sách cấp tỉnh và ngân sách cấp xã...
    15/06/2026
    Giữa không gian thơ mộng của dòng Hương Giang, những giai điệu đến từ nhiều quốc gia đang hòa quyện, tạo nên bức tranh nghệ thuật đầy sắc màu trong Tuần lễ Âm nhạc Quốc tế Huế 2026. Không chỉ là một chuỗi chương trình biểu diễn, sự kiện còn là nhịp cầu kết nối văn hóa, đưa Huế trở thành điểm hẹn âm nhạc quốc tế của mùa hè.
    15/06/2026
    Theo Quyết định số 198-QĐ/TW, Ban Chỉ đạo Trung ương về đối ngoại và hội nhập quốc tế được thành lập gồm 37 đồng chí.
    15/06/2026
    Trong 9 ngày triển khai, chương trình “Mùa hè nhân ái 2026” do Hội Thanh niên Vận động Hiến máu Việt Nam tổ chức đã thu về được 3.808 đơn vị máu từ những người tình nguyện. Nhờ đó, kịp thời cung cấp nguồn máu lớn, bổ sung vào kho máu dự trữ nhằm phục vụ công tác cấp cứu và điều trị cho người bệnh trong giai đoạn cao điểm hè.
    15/06/2026
    Từ 0 giờ ngày 15/6, các nhà mạng trên cả nước bắt đầu khóa một chiều đối với những thuê bao chưa hoàn tất xác thực thông tin theo quy định. Người dùng vẫn có thể nhận cuộc gọi và truy cập Internet, nhưng sẽ không thể thực hiện cuộc gọi đi hoặc gửi tin nhắn cho đến khi hoàn thành việc xác thực.
    15/06/2026
    Nhà máy xử lý chất thải nguy hại rộng hàng nghìn mét vuông tại khu xử lý rác Tóc Tiên, xã Châu Pha, TP.HCM bốc cháy dữ dội, cột khói đen bốc cao.
    13/06/2026
    Cây lá vông từ lâu được sử dụng trong y học cổ truyền để hỗ trợ an thần, cải thiện giấc ngủ và giảm căng thẳng, vậy loại cây này có những tác dụng gì?
    13/06/2026
    Từ ngày 1/7/2026, thẩm quyền cấp phép quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe được chuyển từ cơ quan trung ương về UBND các tỉnh, thành phố.
    13/06/2026
    Sự kiện đánh dấu bước phát triển mới trong quá trình hiện đại hóa Quân đội Nhân dân Việt Nam. Sự ra đời của Cục Phương tiện không người lái không chỉ phù hợp với xu thế phát triển của khoa học quân sự thế giới mà còn góp phần tối ưu hóa sức mạnh chiến đấu tổng hợp của Quân đội ta
    13/06/2026
    Bộ Xây dựng và Bộ Ngoại giao vừa đồng loạt triển khai các quyết định về công tác cán bộ, theo đó điều động, bổ nhiệm một số chức danh lãnh đạo, quản lý ở các đơn vị trực thuộc.
    13/06/2026
    icon up