Từ công nhân nghèo đến “nữ doanh nhân xanh”

Bà Hồng (59 tuổi), Giám đốc Công ty TNHH MTV Công nghệ Sinh học Minh Hồng (Minh Hồng Biotech) là người tiên phong trong việc tái chế rác thải hữu cơ thành chất tẩy rửa an toàn tại Việt Nam. Xuất thân trong gia đình nông dân nghèo ở làng chài ven biển TP Đà Nẵng, là một công nhân chưa từng được đào tạo chuyên sâu về công nghệ sinh học, bà đã tự mày mò, nghiên cứu và biến rác thải hữu cơ thành các sản phẩm tẩy rửa như: nước rửa chén, nước giặt, dầu gội, nước rửa tay. Tất cả đều được chế biến từ 100% nguyên liệu hữu cơ như: rau, củ, quả, cành lá cây,...

Bà Hồng chia sẻ: “Tôi không coi rác là đồ bỏ đi mà nhìn nhận chúng như những sinh phẩm hữu cơ có giá trị.” Bắt đầu từ những bước đơn giản như đi từng nhà vận động người dân không vứt rác thực vật ra đường, bà tự tay lọc và sơ chế. Quá trình này đã trải qua nhiều thử thách, nhưng nhờ tinh thần tự học hỏi, bà đã từng bước gặt hái thành công.

Năm 2009, nhận thấy vấn đề rác thải ứ đọng tại khu dân cư, bà Hồng thành lập Đội Thiếu niên Bảo vệ môi trường gồm các em học sinh từ mẫu giáo đến lớp 9. Nhóm đã cùng nhau quét dọn đường phố, tuyên truyền và khuyên người dân không vứt rác bừa bãi. Hoạt động đã thu hút sự chú ý, giúp bà Hồng được mời tham dự Hội nghị Phát triển cộng đồng người nghèo khu vực Châu Á tại Philippines năm 2012.

Tại đây, bà tiếp cận các công nghệ sinh học hiện đại, đặc biệt là công thức từ một nữ giáo sư người Thái Lan. Dù vậy, bà Hồng phải nghiên cứu, thử nghiệm nhiều lần mới tìm ra công thức đặc thù. “Ban đầu, tôi không dám thử nghiệm ngay trên rác mà bắt đầu với quả trứng cá. Sau đó, tôi nhặt lá cây ven đường, rửa sạch rồi ủ. Những lần đầu, sản phẩm thường bị thối hoặc đục. Nhờ tìm hiểu qua Google và thử nghiệm liên tục, sản phẩm của tôi dần có mùi thơm hơn, mịn hơn và tạo bọt tốt hơn,” bà Hồng kể.

Cú sốc và biến cố cuộc đời

Sau khi sản phẩm đạt tiêu chuẩn về hình dáng và màu sắc, bà Hồng tiếp tục cải thiện chất lượng để đảm bảo an toàn cho sức khỏe người tiêu dùng. Năm 2012, bà mang sản phẩm đến Trung tâm Tiêu chuẩn Đo lường chất lượng số 2 tại Đà Nẵng để kiểm định. Dù chưa đạt yêu cầu ngay lần đầu, bà kiên trì cải tiến. Đến tháng 10/2015, sản phẩm đáp ứng hầu hết các tiêu chí của Bộ Y tế, chỉ còn tiêu chí độ PH. Sau 8 tháng nỗ lực, vào tháng 6/2016, sản phẩm cuối cùng đã hoàn thiện.

Trong 4 năm (2012 – 2016), bà Hồng không chỉ hoàn thiện công thức mà còn tham gia các khóa đào tạo khởi nghiệp, kinh doanh để đưa sản phẩm ra thị trường. “Công thức cuối cùng của tôi gồm 3 phần đường, 3 phần rác hữu cơ và 10 phần nước. Tỷ lệ này có thể điều chỉnh tùy theo nguyên liệu. Khi ủ đủ lâu, đường tạo ra vi sinh, và các vi sinh này tự bóc tách chất bẩn, khử khuẩn,” bà Hồng chia sẻ.

Với sáng chế của mình bà Trịnh Thị Hồng đã nhận được nhiều giải thưởng danh giá: Giải thưởng Môi trường Việt Nam 2017; Giải Nhất toàn quốc HATCH!FAIR 2016; Top 30 tổ chức kinh doanh tạo tác động xã hội xuất sắc trong Dự án ISEE-COVID 2023,… 

Trong giai đoạn mày mò để cho ra những sản phẩm xanh, thân thiện với người tiêu dùng thì bà Hồng bất ngờ phát hiện mình mắc bệnh ung thư. Thay vì gục ngã, bà đối mặt với bệnh tật bằng tinh thần của một chiến binh, giống như cách bà vượt qua mọi thách thức trong công việc và không bao giờ chùn bước.

Bà nhớ lại: “Ban đầu tôi cũng sốc lắm. Nhưng rồi nghĩ rằng chẳng ai sống mãi trên đời, tôi bỗng thấy lòng nhẹ nhàng hơn. Tôi kiên trì tuân thủ phác đồ điều trị, xạ trị suốt 2 năm. Đến nay, khối u ác tính đã ngừng phát triển”.

Từ chối bán công thức 5 tỷ đồng để giúp đỡ người nghèo

Chị Lê Thị Lài (phường Liên Chiểu, TP Đà Nẵng), từng là công nhân tại Khu công nghiệp Hòa Khánh, phải nghỉ việc để chăm sóc chồng bị liệt sau tai nạn. Bà Hồng đã hỗ trợ chị Lài tiếp cận công nghệ ủ rác và bao tiêu sản phẩm. Nhờ đó, chị Lài kiếm được 6-7 triệu đồng mỗi tháng, cải thiện cuộc sống.

Hiện nay, trung bình Minh Hồng Biotech xử lý hơn 100 tấn rác thải hữu cơ/tháng thành chất tẩy rửa, góp phần xử lý 60% rác thải hữu cơ thực vật tại cộng đồng. Không dừng lại ở đó, mô hình của bà Hồng còn giúp gần 100 hộ gia đình khó khăn tại Đà Nẵng có thu nhập từ 3-7 triệu đồng/tháng. 

Các hộ gia đình này tham gia tái chế rác hữu cơ, tạo ra chế phẩm cung cấp cho Minh Hồng Biotech. Công ty tiếp nhận, xử lý và sản xuất các sản phẩm đạt tiêu chuẩn thân thiện với môi trường. Sản phẩm không chỉ an toàn cho người dùng mà còn phân hủy tới 99,4% khi thải ra môi trường.

Với phần xác rau củ sau chiết xuất, bà Hồng hướng dẫn người dân phối trộn thêm thành phần để làm phân hữu cơ compost và kết nối đầu ra với các khách sạn. Minh Hồng Biotech cũng thu mua bao bì tái sử dụng thông qua đại lý: can 4,5 lít được hoàn 5.000 đồng, can 1,7 lít là 2.000 đồng. Bao bì kém chất lượng được tặng cho Hội Phụ nữ phường Liên Chiểu để bán gây quỹ. Ngoài ra, khách hàng mang chai đến công ty rót sản phẩm sẽ được giảm giá, giúp giảm thiểu rác thải nhựa.

Người phụ nữ vóc dáng nhỏ nhắn, khuôn mặt tròn phúc hậu, nở nụ cười rồi bộc bạch thêm: “Tôi là đứa trẻ mồ côi, lớn lên trong vòng tay yêu thương của cộng đồng, nên những việc hôm nay cũng coi như là tri ân với cộng đồng. Có nơi trả tôi 5 tỷ đồng để mua công thức, nhưng tôi từ chối. Nếu bán, tôi sẽ không thể giúp đỡ bà con khó khăn. Tôi mong muốn lan tỏa giá trị này đến nhiều người hơn, giúp họ có thêm thu nhập và góp phần bảo vệ môi trường”.

Bà Hồng dự định tối ưu hóa quy trình sản xuất và mở rộng đầu ra để thêm nhiều hộ gia đình có thể tham gia vào chuỗi sản xuất của Minh Hồng Biotech. Đồng thời, bà đang phát triển thêm nhiều dòng sản phẩm hữu cơ mới, hứa hẹn tạo ra bước tiến trong ngành tái chế ở Việt Nam.

Nguồn: DNKTX