Sáng 10/3, tại Bệnh viện E, các bác sĩ Khoa Phẫu thuật Hàm mặt, Phẫu thuật Tạo hình thẩm mỹ và Vi phẫu phối hợp cùng các chuyên gia tiến hành ca phẫu thuật ghép cơ thon tự do và nối thần kinh để tái tạo vận động khuôn mặt cho bệnh nhân Đỗ Thị Xuân Thu (44 tuổi, Hải Phòng) - người sống với khuôn mặt lệch suốt hơn bốn thập kỷ.

Theo hồ sơ bệnh án, chị Thu bị liệt mặt bên trái từ khi khoảng 2 tuổi. Do các cơ mặt bên trái mất vận động nên khuôn mặt dần bị lệch. Khi còn nhỏ, sự khác biệt chưa quá rõ rệt, nhưng theo thời gian, các cơ bị liệt lâu ngày bắt đầu teo và mất trương lực, khiến khuôn mặt ngày càng sa trễ.

Khoảng 20 năm trước, khi 25 tuổi, chị Thu từng được GS.TS Nguyễn Tài Sơn đã thực hiện bước phẫu thuật đầu tiên là đặt thần kinh xuyên mặt - kỹ thuật giúp dẫn truyền tín hiệu thần kinh từ bên mặt lành sang bên bị liệt, tạo nền tảng phục hồi vận động.

Theo kế hoạch điều trị, sau khi đặt thần kinh xuyên mặt, bệnh nhân cần chờ khoảng 6 - 9 tháng để dây thần kinh phục hồi, sau đó tiến hành phẫu thuật lần hai là ghép cơ và nối thần kinh nhằm khôi phục vận động khuôn mặt.

Tuy nhiên, vì các lý do chủ quan, chị Thu không quay lại bệnh viện để tiếp tục điều trị.

“Nhiều năm sau, tôi thấy khuôn mặt ngày càng bị xệ xuống, đặc biệt là bên bị liệt. Khi đi làm hay giao tiếp, tôi cũng cảm thấy thiếu tự tin. Sau đúng 20 năm, tôi quyết định quay lại bệnh viện để tiếp tục phẫu thuật, hy vọng khuôn mặt sẽ cân đối hơn và mình có thể tự tin hơn trong cuộc sống”, chị Thu chia sẻ.

Sau khi thăm khám và hội chẩn với GS.TS Nguyễn Tài Sơn cùng TS Nguyễn Hồng Nhung - giảng viên Trường Đại học Y Dược (Đại học Quốc gia Hà Nội), Phó Chủ nhiệm Bộ môn Phẫu thuật Hàm mặt và Tạo hình, hiện công tác tại Bệnh viện E - các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân bị liệt dây thần kinh VII bên trái kéo dài.

Theo TS Nguyễn Hồng Nhung, liệt mặt kéo dài không chỉ gây mất cân đối khuôn mặt mà còn có thể ảnh hưởng đến nhiều chức năng khác như nhắm mắt, ăn nhai hoặc bảo vệ giác mạc. May mắn là trường hợp của chị Thu, chức năng ăn uống vẫn bình thường, vấn đề chủ yếu là sự mất cân đối về thẩm mỹ.

Các bác sĩ quyết định thực hiện ghép cơ thon tự do - một kỹ thuật vi phẫu thường được sử dụng để phục hồi nụ cười cho những bệnh nhân liệt mặt lâu năm.

Điều đặc biệt là khi kiểm tra lại dây thần kinh xuyên mặt đã được đặt từ 20 năm trước, ê-kíp phẫu thuật nhận thấy dây thần kinh này vẫn còn hoạt động tốt, tín hiệu dẫn truyền ổn định. Đây là điều kiện thuận lợi để tiếp tục thực hiện phẫu thuật ghép cơ.

Trong ca phẫu thuật, cơ thon được lấy từ vùng đùi của bệnh nhân để ghép vào vùng mặt bị liệt. Cơ ghép được nối với hai nguồn thần kinh khác nhau nhằm tăng khả năng phục hồi vận động.

Nguồn thứ nhất là thần kinh cơ cắn, nằm gần vùng tổn thương, giúp cơ ghép sớm nhận tín hiệu và bắt đầu co cơ sau phẫu thuật.

Nguồn thứ hai là thần kinh xuyên mặt từ bên mặt lành - dây thần kinh đã được đặt từ lần phẫu thuật cách đây 20 năm. Nguồn thần kinh này giúp đồng bộ vận động giữa hai bên khuôn mặt, tạo điều kiện để bệnh nhân có thể cười tự nhiên hơn.

Theo các bác sĩ, việc sử dụng hai nguồn thần kinh giúp tăng khả năng phục hồi vận động của cơ ghép so với phương pháp chỉ sử dụng một nguồn thần kinh như trước đây.

Thông thường, một ca ghép cơ và nối thần kinh kéo dài khoảng 6- 7 giờ, nhưng với trường hợp phải kết nối hai nguồn thần kinh như ca bệnh này, thời gian phẫu thuật có thể kéo dài 8 - 9 giờ.

Toàn bộ quá trình ghép cơ và nối thần kinh được thực hiện bằng kỹ thuật vi phẫu dưới kính hiển vi, với những mũi khâu cực nhỏ, thậm chí nhỏ hơn cả sợi tóc, đòi hỏi sự chính xác và tỉ mỉ cao của ê-kíp phẫu thuật.

Các bác sĩ cho biết, phẫu thuật mới chỉ là bước đầu. Sau mổ, bệnh nhân cần kiên trì tập luyện phục hồi chức năng để các cơ hai bên khuôn mặt hoạt động đồng đều. Người bệnh phải tập cười trước gương, luyện các động tác vận động cơ mặt như nhe răng, mím môi… để dần lấy lại sự tự nhiên cho nụ cười.

Theo GS.TS Nguyễn Tài Sơn, nguyên nhân của liệt mặt vô căn thường liên quan đến virus, nhiễm lạnh hoặc tình trạng co thắt mạch máu nuôi dây thần kinh số 7. Khi dây thần kinh bị thiếu máu nuôi dưỡng và sưng lên trong ống xương hẹp, quá trình dẫn truyền thần kinh bị gián đoạn khiến các cơ mặt bị liệt.

Các chuyên gia khuyến cáo, khi xuất hiện các dấu hiệu như méo miệng, nhắm mắt không kín, yếu một bên mặt, người bệnh cần đến cơ sở chuyên khoa sớm. Nếu được điều trị đúng trong tuần đầu, nhiều trường hợp liệt mặt có thể phục hồi hoàn toàn mà không để lại di chứng lâu dài.

Nguồn: VTC NEWS