Từ thói quen “tắm thuốc” đến quy trình chuẩn an toàn

Trước khi mô hình được triển khai, ngành sầu riêng tại Đắk Nông (nay thuộc Lâm Đồng) đối mặt với nhiều khó khăn: quản lý dịch hại chưa hiệu quả, tình trạng lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật dẫn đến kháng thuốc, dư lượng vượt ngưỡng an toàn, cùng với đó là thách thức từ biến đổi khí hậu và yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường xuất khẩu.

Trong bối cảnh đó, mô hình được thực hiện tại nhiều xã trên địa bàn, ban đầu với diện tích 200 ha nhưng sau đó mở rộng lên hơn 300 ha nhờ sự hưởng ứng tích cực của nông dân. Các vườn tham gia đều là sầu riêng từ năm thứ 5 trở lên, đã cho thu hoạch ổn định.

Điểm nổi bật của mô hình là nông dân được hướng dẫn quy trình canh tác bài bản, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn theo nguyên tắc “4 đúng”, thân thiện với môi trường. Cán bộ kỹ thuật của Trung tâm Khuyến nông và Bayer thường xuyên có mặt tại vườn, trực tiếp kiểm tra, hướng dẫn, đồng hành cùng bà con xử lý các vấn đề phát sinh.

Ông Đoàn Văn Thanh (thôn 13, xã Quảng Tín) chia sẻ: “Trước đây tôi phun thuốc theo kinh nghiệm, nhiều lần nhưng không hiệu quả, ảnh hưởng sức khỏe và môi trường. Tham gia mô hình, được hướng dẫn quy trình chuẩn, số lần phun giảm, hiệu quả phòng trừ sâu bệnh lại cao, trái sầu riêng an toàn hơn”.

Tương tự, ông Mai Huyệch (phường Nam Gia Nghĩa) khẳng định: “Chi phí đầu tư giảm, nhưng hiệu quả canh tác lại cao hơn trước. Đây là hướng đi mà nhiều hộ trồng sầu riêng mong muốn nhân rộng”.

Hiệu quả kinh tế vượt trội

Thực tế sau gần một năm triển khai, mô hình đã chứng minh hiệu quả rõ rệt. Năng suất vườn mô hình đạt trung bình 30 tấn/ha, cao hơn 10% so với vườn đối chứng. Tỷ lệ trái loại 1 vượt 80%, giá bán bình quân 65.000 đồng/kg, lợi nhuận mang lại hơn 1,3 tỷ đồng/ha sau khi trừ chi phí – cao hơn khoảng 200 triệu đồng/ha so với cách canh tác truyền thống.

Kết quả này không chỉ nâng cao thu nhập cho người trồng mà còn giúp thay đổi nhận thức: nông dân từ bỏ thói quen “tắm thuốc”, chuyển sang sản xuất an toàn, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường.

Ông Nguyễn Văn Chương, đại diện Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng nhận định: “Khó khăn lớn nhất là thay đổi tập quán canh tác truyền thống. Nhưng nhờ sự đồng hành của đội ngũ kỹ thuật và kết quả thực tế thuyết phục, bà con đã tin tưởng áp dụng, từng bước hướng đến sản xuất bền vững”.

Công nghệ mới đồng hành cùng nông dân

Không dừng ở kỹ thuật chăm sóc, mô hình còn đưa vào ứng dụng nhiều giải pháp công nghệ mới. Hệ thống tưới kết hợp phân – thuốc giúp tiết kiệm công lao động, nâng cao hiệu quả sử dụng. Hệ thống cảnh báo thời tiết theo thời gian thực hỗ trợ nông dân ứng phó linh hoạt với biến đổi khí hậu.

Theo ông Trịnh Ngọc Việt Anh, Giám đốc công nghệ số Bayer Việt Nam, việc tích hợp công nghệ số và các kênh tư vấn trực tuyến giúp người trồng sầu riêng tiếp cận nhanh hơn với tiến bộ khoa học, mở ra hướng canh tác hiện đại, giảm phụ thuộc vào kinh nghiệm và lời khuyên từ đại lý nông dược.

Một số vườn quy mô lớn còn được tư vấn, kết nối để xây dựng mã số vùng trồng – nền tảng quan trọng cho xuất khẩu chính ngạch.

Lan tỏa giá trị, nâng tầm thương hiệu sầu riêng Lâm Đồng

Sự kiện tổng kết mô hình vừa qua đã thu hút hơn 150 nông dân trồng sầu riêng quy mô lớn, cùng đại diện chính quyền và các đơn vị chuyên môn. Nhiều hộ tham quan trực tiếp đã ghi nhận hiệu quả và mong muốn nhân rộng mô hình.

Mô hình không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn tạo sự lan tỏa trong cộng đồng nông dân, khẳng định giá trị của sản xuất gắn với trách nhiệm xã hội, bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng. Đây cũng là bước đi kịp thời, khi thị trường xuất khẩu ngày càng đòi hỏi tiêu chuẩn cao hơn.

Hiện toàn tỉnh Lâm Đồng có 42.417 ha sầu riêng, trong đó hơn 21.000 ha đang cho thu hoạch với sản lượng khoảng 262.000 tấn. Việc áp dụng mô hình canh tác tiên tiến, bền vững sẽ góp phần quan trọng nâng cao vị thế của sầu riêng Lâm Đồng trên thị trường trong nước và quốc tế.

Hướng tới nông nghiệp hiện đại và bền vững

Mô hình “Thâm canh sầu riêng kiểu mẫu” là bước tiếp nối thành công của chương trình “Canh tác sầu riêng bền vững” giai đoạn 2023–2024. Không chỉ dừng lại ở việc nâng cao năng suất, chất lượng, mô hình còn mở ra hướng sản xuất gắn với nông nghiệp tái sinh, thân thiện môi trường, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe cho xuất khẩu.

Trong thời gian tới, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Lâm Đồng sẽ tiếp tục mở rộng mô hình tại các vùng trồng trọng điểm, hình thành vùng nguyên liệu đạt chuẩn, phục vụ chiến lược phát triển bền vững ngành sầu riêng – loại cây trồng chủ lực đang mang lại nguồn thu lớn cho địa phương và nông dân.

Nguồn: DNKTX