Tuổi già vui hơn nhờ mạng xã hội

Sáng muộn, quán cà phê nhỏ ven hồ đông hơn thường ngày. Trong góc, ông Lê Văn Lực - 72 tuổi, TP Hà Nội - đang tủm tỉm cười với màn hình điện thoại. “Tôi đang xem lại clip tôi hát karaoke đăng trên Facebook hôm qua, được gần 500 lượt thích rồi” - ông Lực vừa khoe vừa nhanh tay trả lời bình luận của bạn bè.

Ngày càng nhiều người cao tuổi - tưởng chừng xa lạ với công nghệ - bỗng trở thành những công dân số năng động: live stream bán hàng, lướt TikTok, tham gia nhóm chat, bình luận nhiệt tình các sự kiện. Ở công viên, trên xe buýt, trong bữa cơm… chiếc điện thoại thông minh đã trở thành vật bất ly thân của nhiều cụ ông, cụ bà.

Nhiều người già mải mê lướt mạng xã hội đến quên ăn quên ngủ - Đồ họa: KIM

Bà Nguyễn Thị Kim - 68 tuổi, ngụ TPHCM - kể: “Ngày nào tôi cũng dành 3-4 tiếng để xem video nấu ăn, dạy tập dưỡng sinh, thấy hay thì lưu lại gửi cho bạn bè. Nhờ vậy, tôi biết nhiều món ngon, nhiều mẹo chăm sóc sức khỏe”.

Nhóm người dùng mạng xã hội cao tuổi này không chỉ xem mà còn sáng tạo nội dung số (hát karaoke, đọc thơ, chia sẻ chuyện đời, live stream bán hàng…). Ông Lê Quang Dũng - 65 tuổi, TP Hải Phòng - chia sẻ: “Tôi làm kênh kể chuyện lịch sử, học cách dựng video từ cháu ngoại. Hiện kênh tôi có 5.000 lượt theo dõi, mỗi video được cả trăm bình luận”.

Cẩn trọng trước nguy cơ nghiện mạng

Ngoài niềm vui trở thành công dân số, việc người già dùng mạng xã hội, với những hiểu biết hạn chế về công nghệ cũng như kiến thức, đôi khi dẫn tới tác hại không nhỏ.
Chị Tuyết Mai (TP Hà Nội) từng phải tìm đến sự trợ giúp của họ hàng, rồi chuyên gia tâm lý nhằm cai nghiện TikTok cho mẹ chồng.

Mẹ chồng chị vốn là nông dân chất phác, cả đời hy sinh vì chồng con. Sau khi chồng mất, bà lủi thủi ở quê một mình. Thương mẹ, chị sắm cho mẹ điện thoại thông minh, lập tài khoản và hướng dẫn mẹ dùng mạng xã hội. Không ngờ, sau một thời gian, mẹ chồng chị nghiện TikTok đến quên ăn, quên ngủ.

Chị Mai kể, ban đầu thấy mẹ vui vẻ khi xem các video giải trí, cả nhà cũng vui lây. Nhưng rồi mọi chuyện trở nên nghiêm trọng hơn khi bà bắt đầu thức khuya dậy sớm chỉ để lướt điện thoại. “Có hôm, mẹ ngồi xem đến 2 - 3g sáng, mắt đỏ hoe, người mệt rũ. Thậm chí, bà quên ăn cơm, bỏ bê vườn tược - vốn là niềm vui duy nhất của bà trước kia” - chị Mai kể.

Không chỉ thế, mẹ chồng chị Mai còn tin tưởng tuyệt đối vào những thông tin trên mạng. Bà thường xuyên đặt mua các loại thuốc, thực phẩm chức năng được quảng cáo trên TikTok, thậm chí gửi tiền ủng hộ những tài khoản phát trực tiếp vì “thấy họ tội nghiệp” mà không có bước kiểm chứng nào. Con cháu nhiều lần khuyên can nhưng bà gắt gỏng, cho rằng bị tước mất tự do.

Để sử dụng mạng xã hội an toàn, mang lại lợi ích, người già cần được hướng dẫn kỹ lưỡng. Trong ảnh: Vợ chồng bà Nguyễn Thị Bạch Tuyết (phường Bình Quới, TPHCM) tham gia lớp học công nghệ cho người lớn tuổi - Ảnh: Nhã Chân

Thạc sĩ Trần Duy Phong - Giám đốc FPT Polytechnic Đồng Nai - nhận định: “Mạng xã hội, đặc biệt là TikTok, đã đem lại cho các cụ niềm vui mới, giúp họ kết nối với thế giới hiện đại và giảm bớt cô đơn. Tuy nhiên, việc sử dụng thiếu kiểm soát cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ - từ mua hàng kém chất lượng, tin vào thông tin sai… đến mất an toàn cá nhân. Con cháu có thể hướng dẫn, cùng các cụ dùng mạng xã hội nhưng đặt ra giới hạn thời gian hợp lý, giúp cơn nghiện TikTok trở thành niềm vui lành mạnh chứ không phải nỗi lo”.

Không chỉ dừng lại ở việc giải trí, mạng xã hội còn giúp người lớn tuổi duy trì sự kết nối xã hội - một yếu tố quan trọng để hạn chế cảm giác cô đơn. Nhiều cụ ông, cụ bà nhờ các hội nhóm trực tuyến mà tìm được bạn cũ, đồng đội xưa hay đơn giản là có thêm người để trò chuyện, chia sẻ kinh nghiệm sống.

Ngoài ra, đây cũng là kênh giúp người cao tuổi tiếp cận tri thức mới. Từ cách chăm sóc sức khỏe, tập luyện dưỡng sinh cho đến học ngoại ngữ, sử dụng công nghệ… tất cả đều có thể tìm thấy dễ dàng trên nền tảng số. Việc học hỏi này khiến họ cảm thấy mình vẫn còn hữu ích, vẫn đang theo kịp thời đại, từ đó tăng thêm sự tự tin và giá trị bản thân.

Bác sĩ Lê Thanh Phong (Khoa Phẫu thuật mạch máu, Bệnh viện Chợ Rẫy) cho biết việc duy trì tương tác xã hội, kể cả qua mạng, giúp người cao tuổi giảm nguy cơ trầm cảm, cải thiện trí nhớ và kỹ năng phản xạ. Tuy nhiên, “Lạm dụng mạng xã hội dễ dẫn đến rối loạn giấc ngủ, giảm vận động, ảnh hưởng tim mạch và mắt. Ngoài ra, khả năng phân biệt thật - giả của người cao tuổi thường kém hơn, khiến họ dễ bị tin giả dẫn dắt hoặc bị lừa đảo qua mạng” - bác sĩ Phong cảnh báo.

Một số lý do chính khiến người cao tuổi nghiện mạng xã hội

- Kết nối để bớt cô đơn

Nhiều người về hưu phải đối diện với khoảng trống lớn khi không còn công việc, con cháu đi làm, bạn bè ít gặp. Mạng xã hội giúp họ “trò chuyện” mỗi ngày, không cảm thấy bị bỏ lại.

- Thỏa mãn nhu cầu được công nhận

Các lượt thả tim và bình luận giống như lời khen, động viên. Đối với người già, đây là nguồn cảm xúc tích cực.

- Giải trí, học hỏi

Các clip nấu ăn, nhạc vàng, dưỡng sinh… đúng sở thích khiến người già thấy mình không lạc hậu.

- Kiếm thêm thu nhập

Một số cụ live stream bán hàng nông sản, đồ handmade… hoặc tham gia làm KOL quảng bá sản phẩm dành cho người cao tuổi.

Nguồn: PNO