Năm 2025, khi thị trường chứng khoán lao dốc sau chuỗi phiên giảm sâu, tài khoản của anh Nhật Minh, 38 tuổi, nhân viên kinh doanh tại Hà Nội, “bốc hơi” gần một nửa chỉ trong vài tuần. Hơn 700 triệu đồng, phần lớn là tiền tiết kiệm nhiều năm của gia đình, biến mất khỏi màn hình điện thoại nhanh đến mức anh chưa kịp hiểu chuyện gì xảy ra.

Ban đầu, Minh cho rằng đó chỉ là đợt điều chỉnh tạm thời. Tin rằng cổ phiếu sẽ sớm hồi phục, anh tiếp tục vay thêm tiền để “gỡ lại”. Tuy nhiên thị trường không quay đầu như kỳ vọng. Những mã cổ phiếu từng được bạn bè trong các nhóm đầu tư khẳng định “không thể giảm” liên tục nằm sàn. Chỉ sau ba tháng, tổng thiệt hại của anh vượt quá một tỷ đồng.

Sự thay đổi trong tâm trạng đến rất nhanh. Từ một người hoạt bát, Minh trở nên lặng lẽ và khép kín. Mỗi sáng anh vẫn đến công ty, nhưng thường ngồi nhìn màn hình máy tính hàng giờ mà không thể tập trung. Buổi tối, thay vì trò chuyện với vợ con, anh cầm điện thoại lướt các diễn đàn chứng khoán, đọc từng bình luận về khả năng thị trường “hồi phục”.

Áp lực tài chính dần lan sang cuộc sống gia đình. Những cuộc tranh cãi nhỏ xuất hiện ngày càng nhiều. Minh ngủ ít dần, thường tỉnh giấc lúc 2–3 giờ sáng rồi nằm nhìn trần nhà đến khi trời sáng.

Ba tháng sau khi thị trường giảm mạnh, các dấu hiệu rối loạn tâm lý bắt đầu rõ rệt: mất ngủ kéo dài, khó tập trung, cảm giác tội lỗi vì làm mất tiền của gia đình và suy nghĩ mình đã “phá hỏng mọi thứ”.

Gia đình đưa anh đến Bệnh viện Tâm thần ban ngày Mai Hương thăm khám. Bác sĩ Trần Thị Hồng Thu chẩn đoán anh mắc trầm cảm mức độ trung bình, nguyên nhân chính là cú sốc tài chính kéo dài.

Cùng thời điểm đó, Viện Sức khỏe Tâm thần – Bệnh viện Bạch Mai tiếp nhận một phụ nữ 36 tuổi ở Hà Nội trong tình trạng rối loạn tâm lý sau nhiều năm đầu tư chứng khoán.

Người phụ nữ có bốn con nhỏ, chủ yếu ở nhà chăm con. Mong muốn phụ giúp chồng kiếm thêm thu nhập, chị bắt đầu tham gia đầu tư. Trong khoảng một đến hai năm đầu, việc mua bán cổ phiếu mang lại một khoản lãi nhỏ, khiến chị ngày càng say mê và đầu tư nhiều hơn.

Tuy nhiên, sau nhiều lần “cơ cấu lại danh mục”, chị liên tục thua lỗ và cuối cùng mất toàn bộ cả vốn lẫn lãi. Không dừng lại ở đó, chị còn vay mượn tiền từ người thân, thậm chí mang giấy tờ cá nhân đi cầm cố để vay nặng lãi nhằm tiếp tục đầu tư.

Khi gia đình phát hiện, họ thu điện thoại để chị không thể truy cập mạng giao dịch. Tuy nhiên, chị vẫn tìm cách xoay xở thiết bị khác để theo dõi thị trường. Các giấy tờ cá nhân cũng liên tục phải làm lại vì thường xuyên bị mang đi cầm cố.

Khoản nợ ngày càng lớn khiến gia đình rơi vào khủng hoảng. Người thân thậm chí phải tính đến phương án bán nhà ở Hà Nội để trả nợ và chuyển về Thái Bình sinh sống. Khi đưa vợ đến viện khám, người chồng chỉ mong muốn một điều: vợ không tiếp tục phát sinh các khoản vay mới để anh có thể tập trung làm việc, từng bước trả nợ và nuôi con.

Theo tiến sĩ tâm lý Trịnh Thị Thanh Hương, Viện Sức khỏe Tâm thần, khi gia đình đưa đi khám, người phụ nữ cho rằng mình hoàn toàn bình thường và nghĩ chồng cố tình ép cô vào viện tâm thần. Qua quá trình khai thác thông tin, bác sĩ nhận thấy bệnh nhân có biểu hiện lo âu và trầm cảm. Chị nhiều lần nghĩ đến cái chết, nhưng mỗi khi nhìn bốn đứa con còn quá nhỏ, chị lại cố gắng vượt qua.

TS Hương cho biết hoàn cảnh của bệnh nhân cũng khá bức bách khi người chồng gây nhiều áp lực, mong vợ chỉ ở nhà chăm con và không đi làm. Vì vậy, ngoài điều trị cho bệnh nhân, bác sĩ còn phải tư vấn riêng với người chồng để giúp anh hiểu và chia sẻ với vợ, đồng thời chấp nhận cho chị đi làm như người bình thường.

Đổ bệnh vì áp lực kinh tế

Theo bác sĩ Trần Thị Hồng Thu, mỗi tháng bệnh viện tiếp nhận khoảng 100–200 bệnh nhân đến khám các rối loạn tâm lý, trong đó gần một nửa là người trẻ. Khoảng 20% trường hợp liên quan trực tiếp đến áp lực kinh tế. Nhiều bệnh nhân là trí thức, công chức hoặc doanh nhân trẻ, những người thường xuyên chịu áp lực lớn từ công việc và kỳ vọng thành công.

Nguyên nhân dẫn đến rối loạn tâm thần ở người trẻ khá đa dạng. Bên cạnh yếu tố sinh học như di truyền, rối loạn cân bằng sinh hóa hoặc tổn thương hệ thần kinh trung ương, áp lực từ công việc và môi trường sống cũng đóng vai trò quan trọng.

Sau đại dịch COVID-19, khi kinh tế gặp nhiều khó khăn, áp lực phải kiếm tiền và làm giàu nhanh càng khiến nhiều người rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài.

Theo bác sĩ, những biến động mạnh của các kênh đầu tư như chứng khoán hay tiền ảo khiến không ít người nuôi giấc mộng đổi đời nhanh chóng. Nhưng khi thị trường đảo chiều, nhiều người rơi vào cảnh thua lỗ nặng nề, mất tiền, cuộc sống bế tắc, từ đó xuất hiện rối loạn tâm lý hoặc trầm cảm.

Ngoài ra, một bộ phận người trẻ gặp khó khăn trong việc thích nghi với môi trường xã hội hoặc thiếu kỹ năng ứng phó với các tình huống bất ngờ. Khi áp lực kéo dài, họ dễ rơi vào cảm giác mất kiểm soát, thất vọng về bản thân và thường xuyên so sánh mình với người khác theo hướng tiêu cực.

Các biểu hiện của căng thẳng tâm lý khá đa dạng. Người bệnh thường khó ngủ hoặc mất ngủ kéo dài, cơ thể mệt mỏi, tâm trạng thất thường và dễ cáu giận. Một số người chán ăn, đau nhức không rõ nguyên nhân, giảm ham muốn tình dục hoặc thu mình, ngại giao tiếp.

Trong nhiều trường hợp, họ tìm cách giải tỏa áp lực bằng rượu bia hoặc các hành vi tiêu cực như tự làm tổn thương bản thân, thậm chí có ý nghĩ tự tử.

Bác sĩ cũng lưu ý nam giới thường ít bộc lộ cảm xúc và chậm tìm kiếm sự hỗ trợ y tế. Nhiều người cho rằng mình có thể tự kiểm soát tình trạng tâm lý nên trì hoãn điều trị. Vì vậy, không ít trường hợp chỉ đến bệnh viện khi bệnh đã nặng, nguy cơ tự tử hoặc tự gây thương tích tăng cao.

Áp lực tài chính khi đó không chỉ ảnh hưởng đến bản thân người bệnh mà còn lan sang gia đình, tạo căng thẳng trong các mối quan hệ.

Theo các chuyên gia, áp lực và căng thẳng không phải lúc nào cũng tiêu cực. Ở mức độ vừa phải, chúng có thể trở thành động lực giúp con người nỗ lực và đạt được thành công. Tuy nhiên, khi áp lực vượt quá khả năng kiểm soát hoặc kéo dài trong thời gian dài, chúng có thể dẫn đến lo âu và trầm cảm.

Các bác sĩ khuyến cáo nếu áp lực tiền bạc bắt đầu ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tinh thần và cuộc sống gia đình, người bệnh nên chủ động tìm đến bác sĩ để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời.

Trong giai đoạn khó khăn, mỗi người có thể chăm sóc sức khỏe tinh thần bằng những cách đơn giản như đặt ra mục tiêu thực tế, xây dựng kế hoạch rõ ràng và dành thời gian cho các hoạt động thư giãn như tập thể dục, thiền, yoga hoặc đọc sách.

Nguồn: VTC NEWS