Từ ngày 1-7, UBND cấp xã (phường/xã/đặc khu) có thẩm quyền và chịu trách nhiệm quản lý về trật tự xây dựng (nói riêng) từ khâu cấp phép xây dựng đến khâu giám sát, xử lý vi phạm. Tuy nhiên lực lượng cấp xã hiện nay chưa đủ để bảo đảm nhiệm vụ này.

Thêm việc, cần thêm người đủ chuyên môn

Theo quy định, UBND cấp xã có thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng cho một số loại công trình, bao gồm cả nhà ở riêng lẻ trong khu vực đô thị, trung tâm cụm xã, khu bảo tồn, khu di tích lịch sử - văn hóa thuộc địa bàn xã quản lý. 

Cụ thể UBND xã, phường, đặc khu sẽ tiếp nhận, kiểm tra hồ sơ xin phép xây dựng và xác minh quy hoạch theo quy định; cấp phép xây dựng; chấp thuận địa điểm xây dựng; quản lý, giám sát, xử lý vi phạm; thực hiện cưỡng chế công trình vi phạm.

Ban Thường vụ Thành ủy TP.HCM có chỉ đạo nghiên cứu phương án bổ sung nhân sự có chuyên môn cho UBND cấp xã thực hiện nhiệm vụ trên cơ sở điều chuyển, biệt phái... nhân sự từ Sở Xây dựng về địa phương.

Phó chủ tịch UBND TP.HCM Bùi Xuân Cường cũng chỉ đạo Sở Nội vụ phối hợp Sở Xây dựng khẩn trương nghiên cứu, đề xuất kiện toàn mô hình đội quản lý trật tự đô thị cấp xã phù hợp với yêu cầu, đặc điểm tình hình thực tiễn công tác quản lý nhà nước về đất đai, xây dựng, trật tự xây dựng.

Sở Xây dựng cũng được giao tham mưu, đề xuất trình UBND TP quyết định phân cấp cho UBND cấp xã và các đơn vị liên quan thực hiện công tác quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn TP.

Trước hợp nhất, TP.HCM có lực lượng thanh tra xây dựng biên chế trực thuộc Sở Xây dựng chịu trách nhiệm về quản lý trật tự xây dựng. Cuối năm 2019 lực lượng thanh tra xây dựng tổ chức thành các đội thanh tra địa bàn quản lý trật tự xây dựng tại các quận huyện. Địa bàn tỉnh Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu trước hợp nhất thì có Đội quản lý trật tự đô thị chịu trách nhiệm quản lý trật tự xây dựng.

Từ ngày 1-7-2025, lực lượng thanh tra xây dựng thuộc Sở Xây dựng của TP.HCM, Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu cộng với thanh tra xây dựng của TP Thủ Đức (cũ) đã hợp nhất, tổ chức lại thành Phòng kiểm tra chuyên ngành thuộc Sở Xây dựng TP.HCM bao gồm 30 đội với gần 900 nhân sự. 

Bước đầu 30 đội tổ chức gồm 6 đội khối cơ quan, 5 đội cơ động và 19 đội phụ trách các khu vực phủ kín địa bàn 168 phường, xã, đặc khu thuộc TP.HCM.

Biệt phái để quản chặt địa bàn

Để giải quyết yêu cầu trên, giám đốc Sở Xây dựng Võ Hoàng Ngân đã có tờ trình về các phương án, đề xuất phương án biệt phái một phần biên chế các đội phụ trách các khu vực thuộc phòng kiểm tra chuyên ngành tăng cường lực lượng, bổ sung nhân sự cho các xã, phường, đặc khu.

Theo đề xuất, nếu lãnh đạo TP chấp thuận chủ trương thực hiện, Sở Xây dựng sẽ khảo sát nhu cầu tăng cường lực lượng, bổ sung nhân sự của các địa phương nhằm đảm bảo phù hợp với đặc điểm tình hình diện tích tự nhiên, quy mô dân số; số lượng công trình xây dựng được cấp giấy phép xây dựng và tình hình vi phạm trật tự xây dựng.

Tiếp đó sở sẽ biệt phái một phần biên chế các đội phụ trách các khu vực cho địa phương với thời gian biệt phái tối đa 24 tháng. Hết thời gian biệt phái TP.HCM sẽ đánh giá hiệu quả, hạn chế khi thực hiện biệt phái và đề xuất phương hướng tiếp tục tăng cường lực lượng (biệt phái, điều động) đảm bảo phù hợp thực tiễn và tình hình thực hiện nhiệm vụ được giao.

Đánh giá về phương án đề xuất của Sở Xây dựng, tại tờ trình cho UBND TP.HCM, Sở Nội vụ đồng thuận và đề nghị UBND TP chấp thuận phương án trên. Theo phân tích của Sở Nội vụ, thẩm quyền biệt phái công chức thuộc Sở Xây dựng đã được UBND ủy quyền cho giám đốc Sở Xây dựng. Đồng thời hiện Sở Xây dựng cũng đang tham mưu UBND TP phân cấp cho UBND cấp xã quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn TP theo quy định nghị định số 175/2024.

Do đó việc Sở Xây dựng đề xuất biệt phái công chức thuộc Sở Xây dựng về các UBND cấp xã để thực hiện chức năng, nhiệm vụ về quản lý trật tự xây dựng là phù hợp với quy định của pháp luật và tình hình thực tế.