Valentina Vladimirovna Tereshkova (sinh ngày 6/3/1937) là phi hành gia Liên Xô nổi tiếng trong lịch sử khám phá không gian, được ghi nhận là người phụ nữ đầu tiên bay vào vũ trụ. Thành tựu này không chỉ mở đường cho phụ nữ trong lĩnh vực vũ trụ mà còn là một phần quan trọng của Cuộc đua vào không gian giữa Liên Xô và Hoa Kỳ.

Con đường đến với vũ trụ

Valentina Tereshkova sinh ra tại làng Maslennikovo, gần thành phố Yaroslavl ở Nga, trong gia đình lao động. Cha bà là người lái máy kéo và sau này phục vụ trong quân đội, ông mất khi bà mới 2 tuổi. Mẹ bà, Elena, làm việc trong một nhà máy dệt để nuôi ba anh chị em. Vì hoàn cảnh khó khăn, Tereshkova đi làm sớm và học trường kỹ thuật thông qua hệ thống học từ xa.

Ban đầu bà làm việc trong nhà máy lốp xe và sau đó là nhà máy dệt, nhưng ngoài giờ làm việc, bà say mê tập nhảy dù với tư cách là một thành viên của câu lạc bộ Hàng không địa phương. Hoạt động nhảy dù - hơn 100 lần, trở thành nền tảng quyết định giúp bà đủ điều kiện được tuyển chọn vào chương trình vũ trụ, vì các phi hành gia Vostok sau này phải nhảy dù khi trở về Trái Đất ngoài tàu.

Lịch sử được viết lại: Chuyến bay Vostok 6

Sau khi người đầu tiên bay lên vũ trụ - Yuri Gagarin trở về năm 1961, Liên Xô quyết tâm đưa người phụ nữ đầu tiên vào quỹ đạo. Hơn 400 ứng viên nữ đăng ký và trải qua nhiều vòng thử nghiệm sức khỏe, tâm lý và kĩ thuật, cuối cùng chỉ còn vài người đạt yêu cầu. Ngày 16/6/1963, Tereshkova được đưa lên vũ trụ cũng Vostok 6 và trở thành phụ nữ đầu tiên trong không gian.

Trong suốt gần ba ngày trên quỹ đạo, bà thực hiện 48 vòng quanh Trái Đất và thực hiện các thử nghiệm khoa học về phản ứng cơ thể phụ nữ trong môi trường không trọng lực, đồng thời ghi nhật ký chuyến bay và chụp ảnh bề mặt Trái Đất. Tàu Vostok 6 được phóng chỉ hai ngày sau tàu Vostok 5, do Valery Bykovsky điều khiển, đây cũng là lần thứ hai trong lịch sử hai tàu có người lái đồng thời trong không gian.

Di sản và ảnh hưởng toàn cầu

Ngay sau chuyến bay Vostok 6, Tereshkova được phong tặng danh hiệu Anh hùng Liên Xô - danh hiệu cao quý nhất của quốc gia, cùng với Huân chương Lenin, nhiều giải thưởng quốc tế và là niềm tự hào của Liên Xô. Chính phủ Liên Xô tổ chức lễ kỷ niệm rộng khắp trong nước và mời bà trình bày tại nhiều cuộc hội nghị quốc tế.

Bà kết hôn với đồng nghiệp cosmonaut Andriyan Nikolayev vào tháng 11/1963. Họ có với nhau một con gái, được xem là trẻ đầu tiên sinh ra bởi cha mẹ đều là phi hành gia không gian. Hai người sau đó ly hôn vào đầu thập niên 1980.

Rời khỏi chương trình vũ trụ, Tereshkova tiếp tục học tập và tốt nghiệp Học viện Không quân Zhukovsky với bằng kỹ sư vũ trụ, rồi đạt tiến sĩ kỹ thuật. Bà giữ nhiều vị trí quan trọng trong chính trị Liên Xô và sau này là trong Nga, trở thành thành viên của Quốc hội Duma Nga, đại diện cho đảng United Russia. Bà cũng tham gia các tổ chức quốc tế như Hội đồng Hòa bình Thế giới và đại diện Liên Xô tại phiên họp của Liên Hợp Quốc.

Valentina Tereshkova không chỉ là biểu tượng tiên phong cho phụ nữ trong ngành vũ trụ, mà còn là một trong những hình tượng được nhắc đến trong các tài liệu giáo dục, phim ảnh và nhiều công trình khoa học - nơi tên tuổi của bà gắn với các chuyến thám hiểm không gian đầu tiên. Hình ảnh và câu chuyện của bà truyền cảm hứng cho hàng triệu người phụ nữ trên toàn thế giới theo đuổi sự nghiệp STEM (khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học).

Trong các thành tựu tưởng nhớ, có các quảng trường, tượng đài, hố thiên thạch trên Mặt Trăng mang tên bà, cũng như việc xuất hiện trong các bộ phim tài liệu và tài liệu lịch sử về cuộc đua vào vũ trụ.

Valentina Tereshkova, với vai trò nữ phi hành gia đầu tiên bay vào vũ trụ, là một biểu tượng quốc tế trong lịch sử chinh phục không gian. Thành tựu của bà không chỉ là một sự kiện lịch sử của Liên Xô mà còn góp phần thay đổi cách thế giới nhìn về vai trò của phụ nữ trong khoa học và khám phá vũ trụ.

Nguồn: VTC NEWS